Skip to content

Για μια ματωμένη Πρωτομαγιά…

30/04/2007


Στις 27 Απριλίου 1944 , στους Μολάους της Λακωνίας, αντάρτες του ΕΑΜ έστησαν ενέδρα σε πομπή τεσσάρων γερμανικών αυτοκινήτων, σκοτώνοντας ένα Γερμανό στρατηγό, τους επιτελείς του και το μεγαλύτερο μέρος της φρουράς του. Τα αντίποινα των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής ήταν σκληρότατα. Λίγες μέρες μετά, την πρωτομαγιά του 1944, οι Γερμανοί εκτελούν ομαδικά στο σκοπευτήριο της Καισαριανής 200 Έλληνες ομήρους.

Ο Ασημάκης Πανσέληνος στο βιβλίο του «Τότε που ζούσαμε» γράφει για την ομαδική αυτή εκτέλεση:

«Τώρα πια ο θάνατος περιφερόταν στους δρόμους με κίτρινη μάσκα, τον νιώθαν οι άνθρωποι πίσω από τα βήματά τους και δε γύριζαν να τον κοιτάξουν… Ο φόβος σήμαινε ενοχή. Είχανε φτάσει οι εχτροί σ’ αυτό το σημείο, να μη μπορούν να σταθούν παρά μόνο σκοτώνοντας. Την πρωτομαγιά 1944 πήραν διακόσους από το στρατόπεδο του Χαϊδαριού και τους σκοτώσαν αράδα στο σκοπευτήριο της Καισαριανής. Φορτώσαν τα πτώματα, ζεστά σε καμιόνια και τα περάσαν μέσα από το συνοικισμό, τρέχαν ποτάμι τα αίματα όθε περνούσαν, κι ο κόσμος έκλεινε τα παράθυρα δε βαστούσε να βλέπει. Μερικοί σκοτωμένοι δεν είχαν καλά καλά ξεψυχήσει.»

Καθώς οι Έλληνες όμηροι οδηγούνταν από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου προς τον συνήθη τόπο εκτελέσεων στην Καισαριανή, κάποιοι από αυτούς κατάφεραν να πετάξουν από τα καμιόνια στο δρόμο χαρτάκια με σημειώματα. Δύο από αυτά βρέθηκαν και διασώθηκαν για να μας θυμίζουν την γενναιότητα και την αποφασιστικότητα εκείνων των ανθρώπων.
«Καλύτερα να πεθαίνει κανείς στον αγώνα για τη λευτεριά, παρά να ζει σκλάβος» έγραφε το σημείωμα του Νίκου Μαριακάκη.
«Όταν ο άνθρωπος δίνει τη ζωή του για ανώτερα ιδανικά, δεν πεθαίνει ποτέ», έγραφε το σημείωμα του Μήτσου Ρεμπούτσικα.

Δύο δεκαετίες αργότερα,το 1965, ο Λευτέρης Παπαδόπουλος έγραψε τους στίχους για το τραγούδι «Καισαριανή» που μελοποίησε ο Σταύρος Ξαρχάκος. Ο Λ. Παπαδόπουλος διηγείται σε μια συνέντευξή του στην εφημερίδα το» Βήμα» στις 28 Μαϊου 2006:

«Καισαριανή. Τόπος εμβληματικός γιατί είναι μια γειτονιά της Αντίστασης, μια γειτονιά που οι Γερμανοί εκτελούσαν τους Έλληνες πατριώτες στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Έτσι, όταν λες Καισαριανή, το μυαλό σου πάει σε εκτελέσεις. Όπως και, σε ένα δεύτερο επίπεδο, όταν λες για το Χαϊδάρι. Για το Χαϊδάρι υπάρχει η ιστορία του Ναπολέοντα Σουκατζίδη, ο οποίος ήταν διερμηνέας και κληρώθηκε να σκοτωθεί. Οι Γερμανοί όμως επειδή τον είχαν ανάγκη τού είπαν «δεν θα σε σκοτώσουμε εσένα, θα βάλουμε κάποιον άλλον στη θέση σου». Εκείνος αρνήθηκε. «Ή δεν θα βάλετε κανέναν ή θα βάλετε εμένα που κληρώθηκα» απάντησε. Και τον εκτέλεσαν. H Καισαριανή ήταν γεμάτη από τέτοιου είδους γεγονότα. Ένα από αυτά ήταν την Πρωτομαγιά του 1944: σκότωσαν 200 παλικάρια. Ανάμεσά τους ήταν ο αδερφός του Μανόλη Γλέζου, οΝίκος Γλέζος.
Εγώ την «Καισαριανή» όμως δεν την έγραψα για ένα-δύο συγκεκριμένα πρόσωπα αλλά για αυτό το μακέλεμα, για το ότι οι Γερμανοί πήγαιναν τα παιδιά και τα εκτελούσαν επειδή ήταν παιδιά της Αντίστασης. Και έγραψα αυτό το τραγούδι, το οποίο ακόμη και σήμερα τραγουδιέται. Το περίεργο είναι ότι εκείνο τον καιρό είχα κρίση σκωληκοειδίτιδας και είχα πάει να χειρουργηθώ. Εκείνες ακριβώς τις ημέρες – επειδή κάθε εγχείρηση είναι ένα περίεργο πράγμα που σε φοβίζει, εφόσον σε κοιμίζουν και σε «ανοίγουν» – είχα την εντύπωση ότι θα πεθάνω. Με αυτή τη μυρωδιά του θανάτου πήγε η σκέψη μου στην Καισαριανή και έγραψα αυτό το τραγούδι».

Το τραγούδι τραγουδήθηκε πρώτη φορά από τον Γρηγόρη Μπιθικώτση, αλλά στη συνέχεια ηχογραφήθηκε και από άλλους. Στους δίσκους αυτούς ακούγονται μόνο τα 2 πρώτα κουπλέ και το ρεφραίν. Υπάρχουν όμως και άλλα 2 κουπλέ τα οποία δεν ακούγονται σε καμία από τις ηχογραφήσεις. Με πλήρεις στίχους για πρώτη φορά, το «ένα Σαββατόβραδο στην Καισαριανή», όπως είναι ο πλήρης τίτλος του τραγουδιού, ακούστηκε από το Γιώργο Νταλάρα στο Μέγαρο Μουσικής, σε δύο συναυλίες -αφιέρωμα στον ποιητικό λόγο του Λευτέρη Παπαδόπουλου- που έγιναν στις 1 και 2 Ιουνίου του 2006. Ακολουθούν, οι πλήρεις στίχοι του Λευτέρη Παπαδόπουλου, αντί για στεφάνι για εκείνη την ματωμένη πρωτομαγιά του 1944:

Tο απομεσήμερο έμοιαζε να στέκει
σαν αμάξι γέρικο στην ανηφοριά
Kάθ’ απομεσήμερο στο κρυφό μας στέκι
πίσω απ’ το μαγέρικο του Δεληβοριά.

Όλα μοιάζαν ουρανός
και ψωμί σπιτίσιο
Όλα μοιάζαν ουρανός
και γλυκό, γλυκό ψωμί.

Tάχα τι να ζήλεψαν στα χλωμά σου μάτια
που ’γιωμαν τ’ απόβραδο γλύκα πρωινή,
κι ήρθαν και βασίλεψαν τα βαθιά σου μάτια
κάποιο Σαββατόβραδο στην Kαισαριανή.

Κι όλα γίναν κεραυνός
πελαγίσια αρμύρα
Κι όλα γίναν κεραυνός
και πικρό, πικρό ψωμί.

Γνώριζες τα βήματα ξέκρινα τους ήχους
και μπογιές ‘τοιμάζαμε με σβηστή φωνή.
Τις βραδυές συνθήματα γράφαμε στους τοίχους
πέφταμε και κράζαμε «κάτω οι Γερμανοί».

Κι όλα ήταν ουρανός
και ψωμί σπιτίσιο.
Κι όλα ήταν ουρανός
και γλυκό ψωμί.

Σου ’δινα τα χρώματα, μου ’δινες τους τόνους
και φωτιές ανάβαμε με σβηστή φωνή
κάθε απομεσήμερο τρέχαμε στους δρόμους
τρέχαμε και γράφαμε «Έξω οι Γερμανοί».

Από τη φωνή του Γρηγόρη Μπιθικώτση ακούτε το τραγούδι «ένα Σαββατόβραδο στην Καισαριανή».
Με δεξί κλικ και «αποθήκευση δεσμού ως», κάντε το download.
42 σχόλια leave one →
  1. 30/04/2007 6:04 μμ

    εύγε σας σ. ΑΦΜ!🙂

  2. 30/04/2007 6:50 μμ

    Εύγε τεκνον μου! Η αποφυγή τόνου εσκεμμένη…😉

  3. 30/04/2007 7:42 μμ

    Υπέροχο κείμενο. Να θυμίσω, απλώς, και τον Καβαδία:
    Ατσίγγανε κι αφέντη μου με τι να σε στολίσω;
    Φέρτε το μαυριτάνικο σκουφί το πορφυρό
    στον τοίχο της Καισαριανής μάς φέραν από πίσω
    κι ίσα ένα αντρίκιο ανάστημα ψηλώσαν το σωρό.

  4. 30/04/2007 8:02 μμ

    Νά ‘σαι καλά Α. Φ. Μαρκς.
    Τελευταία έχεις ένα σερί με βόλτες μακρινές ή κοντινές, πάντα γεμάτες μνήμες. Κι αν ένα γεγονός που περνά στη λήθη είναι κι ένας μικρός θάνατος, η μνήμες που κρατάς ζωντανές είναι βιταμίνες ζωής. ΕΙΜΑΣΤΕ Η ΕΠΙΤΟΜΗ ΟΣΩΝ ΘΥΜΟΜΑΣΤΕ! (όπως μετά τον Κούντερα, επαναλαμβάνω και γω αδιάκοπα).

  5. 30/04/2007 8:43 μμ

    Καταπληκτικό και πολύ συγκινητικό.
    Ευχαριστώ.

  6. 01/05/2007 12:34 πμ

    Κερί αναμμένο οι ζωντανοί αγώνες για τη λεφτεριά. Των λαών, των τάξεων,των ψυχών μας.

  7. 01/05/2007 1:10 πμ

    Ανάκληση μνήμης , επίκληση ζωής. Νάσαι καλά.

  8. 01/05/2007 10:25 πμ

    Σοστός ο Ρεμόύτσικος…

  9. 01/05/2007 11:57 πμ

    Εξαιρετικά. Καλό μήνα Αλλουφάνιε Μαρξ :)))

  10. 01/05/2007 12:21 μμ

    Καλό μήνα και πάντα τέτοια ποστ🙂

  11. 01/05/2007 1:27 μμ

    Kαλή Πρωτομαγιά και σ’ ευχαρσιτούμε!!!!

  12. 01/05/2007 1:35 μμ

    καλό μήνα παίδες!
    εντάξει!
    και τι νόημα μπορεί να έχει ένα ‘καλό μήνα’ όταν σου θυμίζει τέτοια πράματα…
    καλά, δεν ντρέπεσαι αλλού πάνε μαρξ;
    δε σκέφτεσαι, όταν γράφεις τέτοια, ότι μπορεί να τα διαβάσουν και ευαίσθητες κυρίες σαν και μένα και να στεναχωριούνται;
    απορώ!
    δεν είσαι άντρας εσύ; ε; πώς δεν το (με) σκέφτηκες!
    ωστόσο, ας μην γκρινιάζω, που το διάβασα και η ευαισθησία μου συγκινήθηκε! διότι ο παραπάνω άγνωστός μου αβραάμ ξένος, σου απάντησε με μια απλή πρόταση που με κάλυψε και μένα!
    ας είσαι καλά…

  13. 01/05/2007 4:37 μμ

    Τα συγχαρητήριά μου🙂
    Να’σαι καλά και καλή πρωτομαγιά🙂

  14. allmylife permalink
    01/05/2007 4:58 μμ

    χρειαζόταν αυτό .
    σε όλους μας.
    σας ευχαριστώ.

  15. 01/05/2007 8:25 μμ

    Καλό μήνα σε όλους…

    (με τόσα μπράβο, βλέπω το όσκαρ «με δρασκελιές να πλησιάζει»…)
    🙂

  16. 01/05/2007 10:07 μμ

    Καλό μήνα σύντροφε! Πάντα τέτοια!

  17. antilogos permalink
    01/05/2007 10:44 μμ

    Για να θυμούνται οι παλιότεροι και να μαθαίνουν οι νεώτεροι… Αυτά που δεν θα τα δείς πουθενά γραμμένα ετσι μ αυτόν τον τρόπο…
    Καλό μήνα……………

  18. 01/05/2007 11:03 μμ

    Καλό μήνα!!! Είπαμε εδώ; Δεν είπαμε. Γιατί μας μαγεύουν οι μουσικές και τα θέματα και χάνουμε τον προσανατολισμό μας.🙂
    Καλό μήνα λοιπόν λουλουδιασμένο και γεμάτο δροσιές κι ευωδιές! Να είναι και δημιουργικός και παρεΐστικος και να φέρει και το άλλο Όσκαρ γιατί είπαμε. Το καλό το Όσκαρ το κατέχει ο φίλος μας ο Μαρξ!😉

  19. 01/05/2007 11:53 μμ

    καλό μήνα…κόκκινο σαν τις παπαρούνες που ανθίζουν και τα μάγουλα που κοκκινίζουν από έξαψη για ζωή (και μη πεις τίποτα για ολυμπιακό :P)

  20. 02/05/2007 12:00 πμ

    Καλό μήνα και στους αργοπορημένους και στις αργοπορημένες-πολυάσχολες.🙂

    Για τον Θρύλο δεν θα πω σ’ αυτό το ποστ.
    Αλλά ο Μάιος τα τελευταία 11 χρόνια με μια μικρή εξαίρεση έχει ταυτιστεί με το δίστιχο
    «Και το Μάη θά’ναι ωραία
    με την κούπα στον Περαία»🙂

  21. 02/05/2007 3:52 πμ

    Κι εδώ συμφωνούμε αγαπητέ Μαρξ! Για την κούπα στον Περαία λέω…🙂
    Εμ… πακέτο πάνε αυτά.

  22. 02/05/2007 1:17 μμ

    του Βοτανικού ο μάγκας…(ε…κάποτε..που θα πάει..)😛

  23. 02/05/2007 7:11 μμ

    του Βοτανικού ο μάγκας πέθανε μια Κυριακή. Και την άλλη Κυριακή. Και την άλλη…

    Να ζήσουμε να τον θυμόμαστε.

    ΥΓ. Γαύρος είμαι. Μην με παρεξηγήσετε για λάθος λόγους…

  24. 02/05/2007 9:31 μμ

    μη μου κόβεις τα φτερά ρε Χρήστο..η ελπίδα πεθαίνει πάντα τελευταία😛

  25. 02/05/2007 10:04 μμ

    Η μεγαλύτερή σας ελπίδα είναι ο… Ολυμπιακός. Όπως και η μεγαλύτερή μας ελπίδα είναι… ο Παναθηναϊκός.

    Εμείς πάλι με Λεμονή θα πορευτούμε. Με γερο-Ριβάλντο, με τον όσιο Βησσαρίωνα, τον μπαρμπα-Γιώργο και τίποτα παγκοσμίως άγνωστους απ’ τα καλάθια.

    Είδες πόσο γρήγορα αναπτερώθηκαν οι ελπίδες σου;😉

  26. 02/05/2007 11:06 μμ

    Εσύ όλο και κάτι μας μαθαίνεις!
    Εύγε Φαν

  27. 02/05/2007 11:16 μμ

    Όλοι μαζί μαθαίνουμε…🙂

  28. 04/05/2007 2:03 πμ

    Τα μηνύματα στα χαρτάκαι που πέταξαν οι εκτελεσθέντες από τα καμιόνια μου θύμισαν τα μηνύματα στους τοίχους της Οαχάκα, και συγκεκριμένα το εξής: «Δεν πεθαίνουμε για ιδανικά, πεθαίνουμε για την πραγμάτωσή τους»…
    [παρεπιπτώντως, εξαιρετικό αφιέρωμα στον αγώνα της Οαχάκα είχα σήμερα η terra incognita)

  29. anonymous permalink
    04/05/2007 2:09 πμ

    tis epistoles tou «aristerou agwnisth» Lefterh Papadopoulou sto Georgala ths Xoundas me tis opoies karfwne syndrofous tou tis exete yp’ opsin sas?

  30. 04/05/2007 10:15 πμ

    Παπί: “Δεν πεθαίνουμε για ιδανικά, πεθαίνουμε για την πραγμάτωσή τους”
    Συγκλονιστικό…
    (Στο blog πότε θα ξαναγράψεις για το μικρό θηριοτροφείο;)

    Ανώνυμε: Όχι δεν ξέρω τίποτε για τέτοιες επιστολές. Αν έχεις κάτι εσύ, ευχαρίστως να το διαβάσω.

  31. 06/05/2007 5:28 πμ

    Κι άλλα συγκλονιστικά στο mexico.indymedia.org/oaxaca .
    (Το μικρό θηριοτροφείο επιστρέφει από Δευτέρα που θα έχει εμένα για «κυρία» του (ε ρε γλέντια!))

  32. 06/05/2007 9:04 μμ

    Οταν σκοτώνονται, η ΖΩΗ τραβάει την ανηφόρα, μακάρι να γλυτώσει κάποτε ο ντουνιάς από την ισοπέδωση του ολοκληρωτισμού απέναντι στις στοιχειώδεις ανθρώπινες αξίες και δικαιώματα. Ευχαριστούμε για την υπενθύμηση της Ιστορίας μας….

  33. 01/05/2008 4:38 πμ

    Για το Ν.Γλέζο…

  34. 01/05/2008 8:33 πμ

    bravo afmarx
    ετσι … για να 8υμούνται οι παλιοί και να μα8αίνουν οι νεώτεροι, μια ιστορία που δεν διδάσκεται ακόμα «(

  35. 01/05/2008 8:35 πμ

    bravo afmarx
    ετσι … για να 8υμούνται οι παλιοί και να μα8αίνουν οι νεώτεροι, μια ιστορία που δεν διδάσκεται ακόμα «(
    Σ΄ ευχαριστούμε

  36. 11/10/2009 4:37 πμ

    In addition, foreign corporations, banks and investors want a business environment that is free from the threat of disruption by war, strikes and insurrections, and in which private productive property is protected from corruption and expropriation. ,

Trackbacks

  1. -Πρωτομαγιά '44 στην Καισαριανή « Πόντος και Αριστερά
  2. Η πρώτη ελληνική εργατική Πρωτομαγιά « Θεαμαπάτες & Δικτυώματα
  3. Μαγιάτικο στεφάνι « Χειμωνιάτικη Λιακάδα
  4. Μαγιάτικο στεφάνι « Χειμωνιάτικη Λιακάδα
  5. Περιοδικό Άρδην – Εφημερίδα Ρήξη – Η πρώτη ελληνική εργατική Πρωτομαγιά

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • θέι θάμθιγκ

  • ΠΡΟΣΟΧΗ!

  • ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΥΠΕΡΠΕΡΑΝ

  • Monkey Business

  • The Big Store

  • Από 06/01/2007 μέχρι τώρα

  • This blog is under copyleft… All wrongs reversed

  • Πληκτρολογήστε το email σας για να ακολουθήσετε αυτό το blog και να λαμβάνετε ειδοποιήσεις για νέες δημοσιεύσεις μέσω email.

    Μαζί με 7.591 ακόμα followers

  • Απριλίου 2007
    Δ T Τ T Π S S
    « Mar   May »
     1
    2345678
    9101112131415
    16171819202122
    23242526272829
    30  
  • Αρέσει σε %d bloggers: