Skip to content

Άσματα πτερόεντα

29/04/2008

Την φωτογραφία που βλέπετε, την βρήκα στις σελίδες του 64σέλιδου φυλλαδίου με ενδιαφέρον αρχειακό υλικό, που συνόδευε την κασετίνα με τα 4 CD, η οποία κυκλοφόρησε στο τέλος του 2005 με αφορμή τα 80 χρόνια από την γέννηση του Γιώργου Ζαμπέτα.
Τα «έπεα πτερόεντα» ήταν μια στήλη σε κάποιο από τα «οικογενειακά» περιοδικά που κυκλοφορούσαν στην Ελλάδα. Πιθανολογώ ότι ήταν στο «Ρομάντζο» του Ν. Θεοφανίδη, αλλά δεν βάζω και το χέρι μου στη φωτιά. Ο Οδυσσεύς Ομηρικός που υπογράφει τα έμμετρα αυτά χρονογραφήματα, χρησιμοποιεί με άνεση ένα ψευτο-ομηρικό δακτυλικό εξάμετρο για να «ψάλλει» πρόσωπα και πράγματα της επικαιρότητας.
Όπως ίσως ξέρετε (κι αν δεν ξέρετε, ευκαιρία να το μάθετε), το μέτρο που χρησιμοποιούσαν οι Έλληνες ποιητές της αρχαιότητας, στηριζόταν σε καθορισμένη εναλλαγή μακρών και βραχέων συλλαβών, ενώ το μέτρο των μεταγενέστερων- μέχρι και σήμερα- στιχουργημάτων στηρίζεται στην εναλλαγή τονισμένων και άτονων συλλαβών. Μετρικός «δάκτυλος» για τους αρχαίους ήταν η εναλλαγή 3 συλλαβών: μακρά, βραχεία,βραχεία. Το αντίστοιχο σημερινό είναι η εναλλαγή 3 συλλαβών: τονισμένη, άτονη, άτονη.
Έτσι, εκεί που Όμηρος έγραφε : «Άνδρα μοι/ έννεπε/ μούσα πο/λύτροπον» στην Οδύσσεια του, ο στιχοπλόκος μας Οδυσσεύς Ομηρικός γράφει: «Άσματα/έννεπε/που οι συν/θέται μας».
Ο τίτλος της στήλης, το ψευδώνυμο του συγγραφέα της και η απομίμηση του ομηρικού μέτρου, συνθέτουν ένα έξυπνο πακέτο, το οποίο ολοκληρώνεται από την εύστοχη διαπραγμάτευση του θέματος με το οποίο διαλέγει ν’ ασχοληθεί ο δημιουργός του. Στο συγκεκριμένο «πτερόεν έπος» ο Οδυσσεύς Ομηρικός ασχολείται με το φαινόμενο της «εξαγωγής ασμάτων» από την Ελλάδα στο εξωτερικό. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’60 μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του ’70, κάποια ελληνικά τραγούδια άρχισαν να ακούγονται στις διεθνείς αγορές. Η Ψωροκώσταινα για πρώτη φορά εκτός από γεωργικά προϊόντα έστελνε στο εξωτερικό και άσματα. Γεγονός που δεν άφησε ασυγκίνητο τον… ραψωδό μας.

Άσματα, έννεπε,
που οι συνθέται μας
γράφουν αράδα,
κι εκ τούτων κάμποσα
ήδη εξάγονται
απ΄την Ελλάδα.

Τα πειραιώτικα
παιδιά του Μάνου μας
του Χατζηδάκι,
τον δρόμον ήνοιξαν
κι ο Μάνος έπηξε
στο παραδάκι.

Τον σφουγγαράδικον
Ντιρλαντάν έπειτα
πήραν οι ξένοι
και τώρα παίρνουνε
την κυρά Γιώργαινα,
την παινεμένη.

Είθε να φτάνουνε
τα τραγουδάκια μας
στον κόσμον όλον
κι είθε να ακούωνται
εις πάσαν ήπειρον
μέχρι των πόλων.

Θάναι θαυμάσιον
να περιέρχεσαι
την οικουμένην
και τα ρωμέικα
ν΄ακούς ασμάτια
εις γλώσσαν ξένην.

Ν’ ακούς Ζαμπέτιους
σκοπούς στον Καύκασον
και στην Οντέσα
και στο κατάμαυρο
Κογκό ασμάτια
του Μίμη Πλέσσα.

Ας ρίξουμε όμως μια ματιά (αν και για να κυριολεκτούμε, μια και πρόκειται για τραγούδια, θα έπρεπε να γράψω «ας ρίξουμε όμως μια…αυτιά») στα άσματα που αναφέρονται πιο πάνω.

Με το τραγούδι «τα παιδιά του Πειραιά» ο Μάνος Χατζηδάκις κέρδισε το 1960 το oscar καλύτερου τραγουδιού με την ταινία «Ποτέ την Κυριακή», του πρόσφατα χαμένου Ζυλ Ντασέν. Το τραγούδι αυτό ηχογραφήθηκε σε πάρα πολλές γλώσσες και γνώρισε πολλές και πετυχημένες ορχηστρικές διασκευές.
«Uno a te, uno a me» είναι η ιταλική απόδοση του τραγουδιού αυτού, τραγουδισμένο από την Mina, στο ξεκίνημα της καριέρας της το 1961.

Το «παραδάκι» που κέρδισε ο Μάνος δεν ήταν στην πραγματικότητα τόσο όσο υπονοεί το στιχούργημα του Οδ. Ομηρικού, μια και ο Μάνος μη έχοντας σε ιδιαίτερη υπόληψη το τραγούδι του αυτό, βιάστηκε να πουλήσει τα δικαιώματα του σε αμερικάνικη εταιρία. Όπως διαβάζω στην επίσημη ιστοσελίδα του Χατζηδάκι «θα προτιμούσε να μην είχε γίνει διάσημος με το Ποτέ την Κυριακή». Ο Χατζηδάκις πίστευε ότι «το Όσκαρ τον ταύτιζε με ένα μουσικό ύφος που θεωρούσε υποδεέστερο. Αλλά και ότι επιβεβαίωνε την τουριστική εικόνα της χώρας, που ο ίδιος θεωρούσε κατώτερη της βαθύτερης ουσίας της»

Ο «σφουγγαράδικος Ντιρλαντάς» είναι ένας παραδοσιακός σκοπός των δωδεκανήσων. Στο σχετικό λήμμα της Βικιπαίδειας μαθαίνουμε τις περιπέτειες του τραγουδιού αυτού: «Το παραδοσιακό τραγούδι «Ντιρλαντά» το τραγουδούσαν στα σφουγγαράδικα. Ιδιαίτερα το τραγουδούσαν στους δύτες, όταν ανέβαιναν από τις καταδύσεις, για να τους κρατήσουν ξύπνιους, και να σιγουρευτούν ότι δεν τους χτύπησε η νόσος των δυτών.Το 1969 ο Διονύσης Σαββόπουλος περιέλαβε το τραγούδι στο δίσκο του «Το περιβόλι του τρελού» (Lyra). Αργότερα ξέσπασε δικαστική διαμάχη καθώς ο Παντελής Γκίνης επέμενε ότι το τραγούδι ήταν δικό του. Παρά τις αντίθετες μαρτυρίες, ότι το τραγούδι ήταν πολύ παλαιότερο από τον Παντελή Γκίνη, εκείνος δικαιώθηκε ως δημιουργός του.»

Το 1970 η τραγουδίστρια Dalida, το ηχογράφησε με τον τίτλο «Darla dirladada» στα γαλλικά και στα ιταλικά, κάνοντάς το διεθνή επιτυχία.

Η «κυρά Γιώργαινα» των Κατσαρού-Πυθαγόρα αφού τραγουδήθηκε από τον Γ. Καλατζή σε πρώτη και την Μαρινέλα σε δεύτερη εκτέλεση, γέμισε κι αυτή το διαβατήριό της με πολλές σφραγίδες μια και ηχογραφήθηκε σε αρκετές ξένες γλώσσες. Σύμφωνα με το περιοδικό «Γαλέρα» οι διεθνείς μεταγραφές του τραγουδιού αυτού (τίτλος-ερμηνευτής-γλώσσα) είναι:
Allo Georgina (Michel Polnareff) Γαλλικά
Dimelo Por Dios (Juan Placencia) Πορτογαλικά
Ja Ja Der Peter Ist Schlau (Nick Munro) Γερμανικά
Prati Verdi E Fiori (Groupe Quartetto Cetra) Ιταλικά
Sad Tale Of The Farmer’ s Wife (Lawrence-Sempepos) Αμερικάνικα
Ein Alter Bettler In Athen (Fred Weyrich) Γερμανικά
Onze Griek (Peter Cirkel) Ολλανδέζικα
Εδώ ακούμε τον Michel Polnareff:

Κλείνοντας αυτό το ποστ, δεν μπορώ να σας διαβεβαιώσω αν τα ασμάτια του Μίμη Πλέσσα έφτασαν στο «κατάμαυρο Κογκό» ή αν οι Ζαμπέτιοι σκοποί αντήχησαν στον Καύκασο. Σίγουρα πάντως ένας από τους αγαπημένους σκοπούς του Γ. Ζαμπέτα, το «σήκω, χόρεψε συρτάκι» ή πιο σωστά syrtaki έφτασε να ακούγεται στις disco της υφηλίου, τραγουδισμένο από τους επιγόνους των φοβερών και τρομερών Βίκιγκς, τους ABBA.

ΥΓ

Φυσικά θα προσέξατε ότι από το στιχούργημα του Οδ. Ομηρικού απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά στον Μίκη Θεοδωράκη και τα τραγούδια του που έγιναν επιτυχίες στο εξωτερικό.
Χούντα γαρ….

Advertisements
16 Σχόλια leave one →
  1. 29/04/2008 10:53 πμ

    🙂

    Να που εξάγουμε και κάτι, από παλιά..!

    (και είναι και ο πονηρός Γιώργος μέσα σ’ αυτά :p)

    Καλημέρες!

  2. 29/04/2008 2:50 μμ

    Χρόνια πολλά καταρχήν ΚΑΙ για την ονομαστική σου γιορτή, την οποία πληροφορήθηκα από το προηγούμενό σου ποστ.
    Οι εκτελέσεις των γνωστών τραγουδιών υπέροχες όπως και οι πληροφορίες που τα συνόδευαν.
    Ο Οδυσσεύς ο Ομηρικός όντως στο Ρομάντζο υπήρχε και κυκλοφορούσε…
    Ποιο όμως ήταν πίσω από αυτό το ψευδώνυμο;
    Καλό μεσημέρι.

  3. animats permalink
    29/04/2008 4:36 μμ

    οι δημοσιεύσεις ήταν στο «Ρομάντζο», 100%

  4. 29/04/2008 5:57 μμ

    Και αφού προσπέρασα με μια θολωμένη, πολύ ματιά τα περί μέτρων…έριξα μια καλή…αυτιά.:) Μπράβο αφεντικό…μόνο διόρθωσε σε παρακαλώ εκείνο το αγγλικά δίπλα στό Allo Georgina, γιατί δεν μπορείς να τα σβήνεις ΄με μια μονοκοντυλιά ταγγλικά της Ρούλας…κι έκανε πολύ προσπάθεια να τα κουτσομάθει…με το συμπάθιο αφεντικό:)

  5. 29/04/2008 7:15 μμ

    Την ιστορία με τον Χατζηδάκι την είχα διαβάσει.
    Πραγματικά δεν το εκτιμούσε αυτό το τραγούδι.

    Όσο για το «συρτάκι» «Ζορμπά» κλπ, και πως δεν έχει παιχθεί.

    Πιστεύω ότι οι διασκευές ή οι μεταφορές τραγουδιών σε άλλες γλώσσες σπάνια είναι επιτυχημένες.
    🙂

  6. 29/04/2008 11:08 μμ

    @ Νατάσα: Aν εξαιρέσουμε τα τραγούδια του Χατζηδάκι και του Θεοδωράκη, τα υπόλοιπα εξαγώγιμα άσματα ήταν πολύ «τουριστικά»…
    (Περιμένω την ώρα που θα εξάγουμε μπόγκερς. Είμαι έτοιμος για διεθνή καριέρα.)
    🙂

    @ Syneas : ευχαριστώ για τις ευχές και για την διασταύρωση της πληροφορίας ότι η στήλη ήταν στο Ρομάντζο.
    Για το ποιος κρυβόταν πίσω από το ψευδώνυμο του Ομηρικού, προβληματίστηκα κι εγώ. Αλλά δυστυχώς δεν βρήκα καμιά πληροφορία.

    @ Animats: χαίρομαι που επιβεβαιώνεις κι εσύ για το Ρομάντζο.
    Σ’ ευχαριστώ.

    @ Ρούλα... Κι εμένα με παραξένεψε εκείνο το «αγγλικά» που είχε το άρθρο της Γαλέρας στον Polnareff δίπλα. Υπέθεσα ότι το έβγαλε και σε αγγλικά. Γι΄αυτό το άφησα.
    (Τα περί μέτρου κακώς τα προσπέρασες. Είναι sos για τις εξετάσεις. Οπότε κανόνισε! )

    @ Vassia: οι διασκευές (όπως και οι μεταφράσεις)είναι σαν τις γυναίκες. Αν είναι πιστές δεν είναι όμορφες. Κι αν είναι όμορφες, δεν είναι πιστές.
    (Γυναίκες, μη βαράτε όλες μαζί… Το απόφθεγμα δεν είναι δικό μου… Το έκλεψαααα!)
    🙂

  7. 30/04/2008 11:09 πμ

    Γιατί νομίζω ότι το ψευδώνυμο προφέρεται ως «Ομηρίκος» … παραπέμποντας σε κάτι ως ο «Μιμίκος» ;

    Κάπου το άκουσα παλιά…. αλλά δε θυμάμαι που!

    Μ-π

  8. ριτσα μασουρα permalink
    30/04/2008 12:06 μμ

    Ο Γιωργος είναι πονηρός κι αυτά που λεει μην τα τρως….. το υπολοιπο δεν το λέω, γιατί…ντρεπομαι καλε…. Τί ομορφα πράγματα μου θυμίζεις αρχειοθήκη μου εσύ!
    ριτς

  9. 30/04/2008 1:42 μμ

    Τον καιρό της Χούντας απουσιάζαν οι αναφορές σε μεγάλους συνθέτες.Τον καιρό της φούντας απουσιάζουν οι ίδιοι οι μεγάλοι συνθέτες.

  10. 30/04/2008 3:10 μμ

    🙂 🙂

    Η ρήση εντελώς αντικειμενική και φιλικά προσκείμενη στι γυναίκες!!!!

    😉

  11. 30/04/2008 8:15 μμ

    Πολύ καλό, Αλλουφάνη. Σίγουρα το Ρομάντζο είναι. Δεν το παίρναμε στο σπίτι, αλλά ο κουρέας της γειτονιάς είχε ολόκληρη στοίβα. Και κάθε που πήγαινα για κούρεμα, το διάβαζα μανιωδώς όσο περίμενα (υπόψη ότι τότε, λόγω χούντας, κουρευόμασταν συχνά). Είχε και μια στήλη με μια Σμυρνιά, και γελοιογραφίες, τους Βαρελόφρονες του Αρχέλαου θαρρώ και τον Σπαγγοραμμένο του Πολενάκη.

    Μια και έπιασες και την κυραΓιώργαινα, το αρχετυπικό τραγούδι της χούντας κτγμ, ιδού
    το εξώφυλλο του δίσκου, δια χειρός ΚΥΡ και με την πατέντα να παρουσιάζει μερικές λέξεις (ή κομμάτια λέξεων) με εικόνες:

  12. 01/05/2008 8:19 πμ

    Των ελληνων οι κοινότητες τραγουδούν τη ζωή , το θάνατο, το μισεμό, τη ξενιτειά γιαυτό ζουν όλα αυτά τα τραγούδια στις ταβέρνες, στα σπίτια στα πανηγύρια. Τα ΜΜΕ τα έχουν εξαφανίσει εκτός από μια εκπομπή επιλογες της ΝΕΤ 😥

  13. 02/05/2008 11:03 πμ

    Απολαυστικό. Μπράβο!

  14. 02/05/2008 12:34 μμ

    Χρόνια πολλά για τη γιορτή σου!
    Καλό μήνα!!
    Όλα ετεροχρονισμένα, αλλά από καρδιάς!!!

  15. 02/05/2008 6:53 μμ

    Καλό μήνα σε όλους! Ευωδιές και άνθια στη ζωή σας!
    Τα κατέβασα όλα εννοείται. Ευχαριστούμε πολύ. Το γαλλικό άπαιχτο! Έχει και μια γοητεία ν’ ακούς την κ. Γιώργαινα στα γαλλικά. 😉

  16. 03/05/2008 11:32 μμ

    @ Πόντος& Αριστερά: Όπως το γράφει με κεφαλαία το «ΟΜΗΡΙΚΟΣ» δεν μπορούμε να βγάλουμε συμπέρασμα. Πάντως το Ομηρίκος, κατά το Μιμίκος, έχει την πλάκα του.

    @ Ρίτσα: Η αρχειοθήκη του Μαρξ…
    Όπως λέμε αρχειομαρξιστής;
    🙂

    @ Stain: Ακόμα κι αν γράφονται μεγάλα τραγούδια, με ποιον τρόπο θα φτάσουν στον μέσο έλληνα ακροατή; Τα ραδιόφωνα των playlist δεν αφήνουν να ακουστούν άλλες φωνές εκτός από αυτές που θέλει να επιβάλει το σύστημα

    @ Vasia : και η ρήση και εγώ είμαστε φιλικά διακείμενοι προς το… ισχυρό φύλο.
    🙂
    @ N. Σαραντάκο : είχε και τα καλά του το συχνό κούρεμα: Τακτική ενημέρωση από τα οικογενειακά περιοδικά.
    (Ωραίο το εξώφυλλο του ΚΥΡ στην ΚΥΡαγιώργαινα)

    🙂
    @ Διόνυσος : Και πραγματικά είναι να απορεί κανένας για το πώς μέσα σε τόσες ώρες τηλεοπτικής σάχλας δεν χωράνε 3-4 εβδομαδιαίες εκπομπές για το καλό ελληνικό τραγούδι. Χωρίς φρου φρου, show και χορευτικά… Απλά τραγούδι.
    Τόσο δύσκολο είναι;

    @ sobraluz: Σας μερσώ εγκαρδίως
    🙂

    @ Koύκος : Ευχαριστώ για τις ευχές κι αντεύχομαι κι εγώ …ετεροχρονισμένα.
    🙂
    @ Γητεύτρια: Καλώς την με τα άνθια της και με τις ευωδιές της…
    Σ’ ευχαριστώ πολύ Mαριάννα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • θέι θάμθιγκ

  • ΠΡΟΣΟΧΗ!

  • ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΥΠΕΡΠΕΡΑΝ

  • Monkey Business

  • The Big Store

  • Από 06/01/2007 μέχρι τώρα

  • This blog is under copyleft… All wrongs reversed

  • Πληκτρολογήστε το email σας για να ακολουθήσετε αυτό το blog και να λαμβάνετε ειδοποιήσεις για νέες δημοσιεύσεις μέσω email.

    Μαζί με 7.588 ακόμα followers

  • Απρίλιος 2008
    Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    « Μαρ.   Μάι. »
     123456
    78910111213
    14151617181920
    21222324252627
    282930  
  • Αρέσει σε %d bloggers: