Skip to content

Η φιλολογία των ευχών.

27/12/2008

Η φιλολογία των ευχών είναι παλιά όσο σχεδόν κι ο γραπτός λόγος.Η συνήθεια την έκαμε ανάγκη. Και η επανάληψη την έρριξε στην κοινοτοπία,δηλαδή ανέκκλητα την καταδίκασε.Βουνά ολόκληρα υψώνουν τα εορταστικά κείμενα:οι στίχοι, τα διηγήματα,οι αναμνήσεις, οι σάτιρες.
Και είχε πολύ δίκιο ο Παύλος Νιρβάνας, όταν έλεγε ότι «δεν εγνώρισε χειρότερη φιλολογία από την φιλολογία των ευχών της Πρωτοχρονιάς» κι όταν εξηγούσε ότι «όλου του χρόνου οι ευχές, από την «καλημέρα» ως την «καληνύχτα» και από την «καλή όρεξη» ως την «καλή διασκέδαση», είναι μια κακή φιλολογία, αφού αντιπροσωπεύουν τη λατρεία της κοινοτοπίας, αλλά οι ευχές της Πρωτοχρονιάς,  ως περιεχόμενο, ως νόημα, ως λογική, και προπάντων ως ύφος, είναι το κορύφωμα της κακής αυτής φιλολογίας».
Ωστόσο, βλέπω ότι, όσο κι αν προσπαθήσω, δεν θα καταφέρω να νικήσω τη συνήθεια. Κι αν όχι άλλο τίποτα, θα πω ότι κάθε Πρωτοχρονιά είμαι αισιόδοξος.

Ναι, κάθε Πρωτοχρονιά επιμένω να είμαι αισιόδοξος, γιατί απλούστατα εκεί που φτάσαμε μόνο αισιόδοξοι μπορούμε να είμαστε. Η δύσκολη αυτή ελληνική ώρα ούτε παιχνίδια λέξεων σηκώνει ούτε παραδοξολογίες επιτρέπει. Όπου και να κυττάξουμε, σύννεφα βαρειά και σκοτεινά. Και όπου κι αν καταφύγουμε, σε λαούς, σε άτομα, σε αδιάλλακτα φανατισμένη σκέψη ή σε ευαίσθητη καρδιά, αγωνία θα βρούμε και με νέα αγωνία θα γεμίσουμε το στήθος μας, που είναι κιόλας τόσο πληγωμένο, τόσο κουρασμένο. Είμαστε μέσα σε τόσο αισθητό και πιεστικό κλοιό, ώστε δεν έχουμε, δεν μπορούμε πια να έχουμε αμφιβολίες, υποψίες, αμφισβητήσεις. Η ιστορική ώρα που ζούμε, δεν είναι θεωρία, δεν είναι αναμονή, δεν είναι προετοιμασία. Έγινε γεγονός. Και όλοι είμαστε μέσα σ’ αυτό το γεγονός, είτε το θέλουμε, είτε δεν το θέλουμε, είτε έντονα το αισθανόμαστε, είτε αφίνουμε τους άλλους να μας το κάνουν αισθητό. Είναι το γεγονός τούτο σάρκα από τη σάρκα μας και αίμα από το αίμα μας, είναι το μεγάλο και βαρύ πλέγμα όπου μαζεύτηκαν και μπερδεύτηκαν οι ιδέες που πιστέψαμε και διαλαλήσαμε, τα προβλήματα που σιγά-σιγά ωρθώσαμε και πυκνώσαμε, η λογική και τ’ όνειρό μας, ό,τι πήδησε πια από μέσα μας και πήγε να συναντηθή και να αναμετρηθή με καθετί που είναι αντίθεση και φραγμός, που έλκει και καλεί σε σύνθεση ή σε συμπλοκή.
Όλοι μαζί θα μπορούσαμε να πλησιάσουμε σ’ αυτό το πλέγμα και ν’ αρχίσουμε να αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας στις ποικίλες μορφές του και καθαρά να τον ξεχωρίζουμε από τους άλλους, να καθορίζουμε τις ευθύνες μας και να απομονώνουμε μερικές πρώτες αιτίες. Ποιο όμως το κέρδος και ποια η προσγείωση στην πραγματικότητα, που κατακλύστηκε πια από πράξεις και αποστρέφεται τις θεωρίες; Ω, πόσες ηχηρές λέξεις θα μπορούσαν να βγουν απ’ αυτό το πλέγμα, απ’ αυτό το πελώριο και βαρύ κουβάρι που απελπίζει και τον πιο υπομονετικό και τον πιο αισιόδοξο; Ράτσες, θρησκείες, πολιτισμοί, συστήματα ζωής, και πόσα αισθήματα, αλήθεια, και πόσοι αγωνίζονται για να προβάλουν διαφορές και να πολλαπλασιάσουν το βαθύ μυστικό της ζωής που δεν είναι παρά ένα και μόνο! –πόσα άλλα, πόσες κραυγές και πόσες απειλές, πόσες υποσχέσεις και πόσες «εγγυήσεις» θα μπορούσαν να ξεπεταχτούν απ’ αυτό το κουβάρι και ν’ αρχίσουν πάλι να μας κυνηγούν, να βομβούν γύρω μας, να μας πολιορκούν μέρα και νύχτα!

Μα όχι! Τώρα πια πρέπει να το καταλάβουμε: δεν υπάρχει καιρός για θεωρίες. Όσος καιρός μένει ακόμα και όσος μπορεί να κερδηθή, ανήκει στη ζωή, που δεν είναι πρόθυμη για καμμιά παραχώρηση τι έχει αγριέψει όπως το κυνηγημένο ζώο που νιώθει πολύ κοντά τον κίνδυνο. Αυτή, η σημερινή ζωή, παίρνει τώρα ολόκληρα τα δικαιώματά της και ορίζει: Κάθε στιγμή κι ένας δυνατός παλμός, και κάθε μέρα, γεμάτη, ξέχειλη από δράση, από ανανέωση, από γόνιμο κέφι. Κρίσιμη, δραματική η εποχή. Πολύ σωστά, καμμιά αντίρρηση. Μα και σε καμμιά μάχη δεν επήγε ποτέ ο άνθρωπος με σκεπτικισμό. Όταν νίκησε, είχε πέσει ανάμεσα στα βόλια με όλη του τη ζωντάνια που κάνει το θαύμα. Κι όταν νικήθηκε, πάλι με την ίδια ζωντάνια ένιωθε λιγώτερο οδυνηρές τις τελευταίες ώρες του.

Κι ας μην πη κανείς πως όλ’ αυτά είναι ακόμα μια θεωρία. Είμαστε ζωντανοί και αισιόδοξοι, γιατί δεν είναι στο χέρι μας να κάνουμε τίποτ’ άλλο, γιατί φτάσαμε πια πέρ’ από θεωρίες και πέρ’ από ισχνές ελπίδες και γιατί έχουμε το θάρρος και τη δύναμη του ανθρώπου που μόνο να προχωρήσει μπορεί και μόνο να ορθώσει το ανάστημά του τού μένει. Είμαστε αισιόδοξοι από ανάγκη. Και ξέρουν πολύ καλά οι θεωρητικοί του καιρού μας πως ό,τι πηγάζει από ανάγκη είναι ακαταμάχητο και γόνιμο. Αλλά γιατί να ζητούμε τη μαρτυρία των θεωρητικών; Ο καθένας μας, μόλις εκτιμήση ολόκληρη την κρίση της μεγάλης αυτής στιγμής της Ιστορίας, θα ψάξει μέσα του και θα βρει αυτή τη γόνιμη αισιοδοξία, – τη βαθύτερη, την άγνωστη ίσως και στον ίδιον ακόμα και ακατάλυτη ζωντάνια του.

To κείμενο αυτό δεν το έγραψα εγώ.
Δεν γράφτηκε σήμερα.
Ούτε χθες.
Είναι παλιό.
Το μαρτυράει, όχι το περιεχόμενό του, αλλά η ορθογραφία του.
Κουβαλάει στις πλάτες του ακριβώς μισό αιώνα.
Γράφτηκε από τον ακαδημαϊκό Πέτρο Χάρη και δημοσιεύτηκε στην 1η σελίδα της εφημερίδας «Ελευθερία» στη 1/1/1959, στην στήλη του «Επίκαιρες σελίδες».
Και πραγματικά, παραμένει επίκαιρο.
«Είμαστε αισιόδοξοι από ανάγκη».
Σ’ αυτήν την «γόνιμη αισιοδοξία» θα βουτήξουμε και πάλι τις ευχές μας για τη νέα χρονιά.
Κι όσο κλισέ και παλιομοδίτικο κι αν ακουστεί, ας ευχηθούμε να έχουμε ένα αίσιο και ευτυχές, όχι 1959, αλλά 2009.

Advertisements
12 Σχόλια leave one →
  1. 27/12/2008 12:42 μμ

    Και μόλις το διάβασα ήμουν σίγουρη ότι γράφτηκε σήμερα!

    Μισό αιώνα μετά, απίστευτα επίκαιρο….
    Τίποτα δεν αλλάζει 🙂

  2. 27/12/2008 2:07 μμ

    πραγματι τιποτε…
    ουτε το καλό ουτε το κακό..
    μονο που στεγνωνουμε μεσα στην ωμοτητα
    ολο και πιο πολύ
    Μονο που βυθιζομαστε ολο και πιο πολύ σ’αυτήν την κινουμενη αμμο του Κυνσμου ..
    Κατα τα αλλα Ευχες παιδια …!

  3. 27/12/2008 2:20 μμ

    Oχι συνήθεια,ανάγκη ειναι,ανάγκη επικοινωνίας,την οποια εγω φέτος μέχρι στιγμής δεν μπορώ να ικανοποιήσω γιατί το κωλο -ιντερνετ μου τάκανε σκ@τ@!Πήρα δεκαδες ευχές και δεν μπορώ ν’απαντήσω,λιγο τόχεις αυτό;
    Παρ’όλα αυτά εχω το κουράγιο να ευχηθώ

    Καλές γιορτές
    ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ

  4. 27/12/2008 2:24 μμ

    εξαιρετικο[αισιοδοξοι απο αναγκη]
    παντως τα πραγματα ειναι οντως ΑΓΡΙΑ

  5. N.Ago permalink
    27/12/2008 2:38 μμ

    Απλά ας ευχηθούμε: Χρόνια Πολλά !

  6. 27/12/2008 7:31 μμ

    Χρόνια πολλά, αγαπητοί!

  7. 28/12/2008 4:11 μμ

    «Είμαστε αισιόδοξοι από ανάγκη».
    Στη μεγάλη διαδρομή μου δεν μου πέρασε ποτέ κάτι άλλο από το μυαλό. Μόνο αυτό :κατ’ ανάγκην αισιοδοξία.
    Πολύ μου ήρεσε και κάτι θα κλέψω δεν μπορεί, θα σκάσω αν δεν

  8. 28/12/2008 4:14 μμ

    Η πλάκα είναι ότι το κυριακατικο μου στις 4-1 τοχω στηριξει στις ευχες, γκρινιάζοντας…Κοιτα να δεις συμπτωση..

  9. 28/12/2008 4:22 μμ

    τόόόόσο μπροστά ο συγγραφεύς ή τόόόόσο πίσω έχουμε μεινεί εμείς?
    κλισέ ή όχι σου εύχομαι μια καλή χρονιά και πολλές στιγμές που θα είσαι (κι εμείς όμως – γιατί όχι?) αισιόδοξοι έτσι απλά. όχι από ανάγκη!

  10. 28/12/2008 11:22 μμ

    @Nατάσα: «Η ζωή μας κύκλους κάνει», που τραγουδούσε και η Χαρούλα…
    Ή όπως λέει και το άλλο τραγούδι: «όλα τριγύρω αλλάζουνε, κι όλο τα ίδια μένουν».

    @ Νόσφυ: Ευχές και σε σένα Νόσφυ.
    Τελικά, η πραγματικότητα δεν μας επιτρέπει ούτε καν να μιλήσουμε για αισιοδοξία.
    Έπνιξαν πάλι στην Γάζα στο αίμα…

    @ Vad: είναι κατανοητές οι δυσκολίες που συναντάς εκεί πέρα με το internet.
    Σού εύχομαι ο συνονόματος άγιος σου να σου φέρει γρήγορη σύνδεση και εκεί.
    🙂

    @ Πεντανόστιμη: Άγρια απλώς; Αγριώτατα είναι. Θεριά ανήμερα. Σε όλα τα επίπεδα.

    @ Ν.Αgo: Χρόνια Πολλά (μέρες που είναι, όλο τέτοια θα λέμε)
    🙂

    @ Ν. Σαραντάκο: Χρόνια Πολλά Νίκο.
    Να είναι το ’09 καλύτερα από το ’08 για όλους μας.

    @ Ρίτσα: Κλέψε, κλέψε…
    Ο μακαρίτης θα είναι πολύ ευχαριστημένος που τον μνημονεύουμε 50 χρόνια μετά.

    @ Γιάννη Καφάτε:
    Όσο μπορούμε και όσο αντέχουμε θα είμαστε αισιόδοξοι. Αρκεί να μην μας περάσουν για χαζοχαρούμενους.
    🙂

  11. 29/12/2008 5:32 πμ

    Tο προβλημα ειναι ότι δεν εχω ουτε αργη:)))

  12. 30/12/2008 8:09 μμ

    Απο τον ΠΗΓΑΙΜΟ ένα Ευχαριστώ σε όλους εσάς που απαντηθήκαμε
    Ο χρόνος φεύγει και μαζί του παίρνει μνήμες, σελίδες πυκνογραμμένες.
    Κι αν το χιλιοειπωμένο ΠΑΝΤΑ
    αμφισβητείται όλο και πιο συχνά
    εμείς που παραμένουμε αθεράπευτα πιστοί
    στις ανθρώπινες αδυναμίες
    κρατάμε την ελπίδα του Μ Ε Τ Α

    ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΣΥΝΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΤΟΥ ΠΗΓΑΙΜΟΥ

    http://ligery.pblogs.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • θέι θάμθιγκ

  • ΠΡΟΣΟΧΗ!

  • ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΥΠΕΡΠΕΡΑΝ

  • Monkey Business

  • The Big Store

  • Από 06/01/2007 μέχρι τώρα

  • This blog is under copyleft… All wrongs reversed

  • Πληκτρολογήστε το email σας για να ακολουθήσετε αυτό το blog και να λαμβάνετε ειδοποιήσεις για νέες δημοσιεύσεις μέσω email.

    Μαζί με 7.588 ακόμα followers

  • Δεκέμβριος 2008
    Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    « Νοέ.   Ιαν. »
    1234567
    891011121314
    15161718192021
    22232425262728
    293031  
  • Αρέσει σε %d bloggers: