Skip to content

Η μάσκα στο λαϊκό τραγούδι

23/02/2009
tags:

Αν εξαιρέσουμε το κέφι, η μάσκα είναι ίσως o πιο απαραίτητος  εξοπλισμός για τις αποκριές.  Τη μάσκα που καλύπτει το πρόσωπο, απελευθερώνει την διάθεση για ξεφάντωμα και σκορπάει μια δόση μυστηρίου στις αποκριές, την συναντάμε  σε τίτλους και στίχους  αρκετών παλαιότερων λαϊκών τραγουδιών. Με μερικά απ΄αυτά θα ασχοληθεί το ποστ αυτό.
Η μάσκα στα τραγούδια αυτά  αναφέρεται κυρίως σαν σύμβολο  υποκρισίας και διπροσωπίας.  Κι αφού, η μάσκα, η υποκρισία, η διπροσωπία είναι όλα γένους θηλυκού, ενώ οι συντελεστές των τραγουδιών είναι γένους αρσενικού, όπως ήταν αναμενόμενο στο εδώλιο του κατηγορουμένου στα περισσότερα από τα τραγούδια αυτά βρίσκεται η «άπιστη και διπρόσωπη Εύα», η Γυναίκα.
Αρχίζουμε μ’ ένα τραγούδι του Βασίλη Τσιτσάνη από το 1950. «Βγάλε τη μάσκα σου» είναι ο τίτλος του και τραγουδάνε ο Πρόδρομος Τσαουσάκης και η Ρένα Στάμου:

Για μένα πάντα θα μείνεις ξένη,
ψεύτρα γυναίκα, ψεύτρα καρδιά,
βγάλε τη μάσκα σου να σε γνωρίσω
κι ας καθαρίσουμε τούτη τη βραδιά.

Μια δεκαετία παλιότερο (1940) είναι το τραγούδι του Απόστολου Χατζηχρήστου «Μη μου μιλάς με μάσκα (Μην είσαι ψεύτρα δίγνωμη)».
Οι στίχοι που ριμάρουν τη μάσκα με την τραγιάσκα είναι του Γιάννη Λελάκη, με τον οποίο ο Χατζηχρήστος είχε γράψει  μεγάλα τραγούδια, όπως το «αλήτη μ’ είπες μια βραδιά».

Μην είσαι ψεύτρα δίγνωμη
μη μου μιλάς με μάσκα
γιατί έχω κι εγώ καρδιά
τι κι αν φορώ τραγιάσκα,
γιατί κι εγώ έχω καρδιά
τι κι αν φορώ τραγιάσκα.

Δώδεκα χρόνια αργότερα, το 1952, ένας άλλος μεγάλος στιχουργός του λαϊκού και ρεμπέτικου τραγουδιού,ο Χαράλαμπος Βασιλειάδης ο επονομαζόμενος και «Τσάντας», χρησιμοποιεί περιέργως την ίδια φράση «μη μου μιλάς με μάσκα» και ριμάρει κι αυτός τη μάσκα με την τραγιάσκα. Και λέω «περιέργως» διότι η μουσική στο τραγούδι «Η τραγιάσκα (Μη μου μιλάς με μάσκα) είναι και πάλι του Απόστολου Χατζηχρήστου, οπότε η σύμπτωση στους στίχους αποκλείεται να έγινε χωρίς την αποδοχή του. Το ακούμε από τον Απόστολο Ευγενικό και την Σούλα Καλφοπούλου:

Εγώ την μοίρα μου την ξέρω
είναι γραφτό μου να υποφέρω
μην μου μιλάς με μάσκα
το βλέπω πως δεν μ’ αγαπάς
γιατί φορώ τραγιάσκα

Οι στίχοι του επόμενου τραγουδιού, μοιάζει σαν να δραπέτευσαν από κάποιο ασπρόμαυρο ελληνικό μελό του ’60. Είναι «Η μάσκα (Το καρναβάλι)» του Πέτρου Αναγνωστάκη:

Σε γνώρισα μια νύχτα σε κάποιο καρναβάλι
και ήσουν με τη μάσκα γεμάτη ομορφιά.
Μα τώρα πού’χεις φύγει να βρεις αγάπη άλλη
κατάλαβα πως είχες και μάσκα στην καρδιά.

Διπρόσωπα μού φέρθηκες
με μάσκα μου μιλούσες
καθόλου δε με σκέφτηκες
ποτέ δε μ΄αγαπούσες.

Περάσανε τα χρόνια, ξανάρθε καρναβάλι
κι ακόμα η καρδιά μου δεν έχει γιατρευτεί.
Γιατί να μου πετάξεις τα τόσα όνειρά μου
σαν νάταν σερπαντίνα, σαν νά’ταν κομφετί.

«Πέτα τη μάσκα» τραγουδάει για την συνέχεια ο Σάκης Τσελέπης. Ένα τραγούδι των Χ. Κωστόπουλου και Η.Πολύδωρου που κυκλοφόρησε το 1982 στη Θεσσαλονίκη, από την εταιρία δίσκων salonica, με την οποία έκαναν τα πρώτα τους βήματα πολλοί τραγουδιστές, που μετέπειτα έγιναν πρώτα ονόματα, όπως ο Πασχάλης Τερζής. Καψουροτράγουδο;Σκυλάδικο; Μελό;Το τραγούδι αδιαφορεί για τους χαρακτηρισμούς που του αποδίδονται κι εξακολουθεί να συγκινεί.

Για ποια αγάπη μού φωνάζεις και ματώνεσαι
ο έρωτάς σου ήταν γύρος του θανάτου
για να με πείσεις να γυρίσεις μη σκοτώνεσαι
ακόμα έχεις τα σημάδια από τα φιλιά του.

Τη μάσκα πέτα με το ψεύτικο το δάκρυ
και η αλήθεια βγήκε όλη μές στο φως.
Εσύ την έχεις κάνει την καρδιά στην άκρη
και στην αγάπη είσαι μια ηθοποιός.

Σε αντίθεση με την υποκρίτρια και άσπλαχνη γυνή του προηγούμενου τραγουδιού, που φοράει μάσκα για να κρύψει τα συναισθήματά της και να κοροϊδέψει, ο Χρηστάκης, στο επόμενο τραγούδι, είναι ο άνδρας ο μπεσαλής, που ποτέ του δεν φοράει μάσκα. Το τραγούδι είναι σύνθεση του Πάνου Πέτσα και έχει τίτλο «Η μάσκα«:

Είμαι ένας άντρας μπεσαλής
με λόγια μετρημένα,
ποτέ με μάσκα δε μιλώ,
και καμουφλαρισμένα.

Εσύ τη μάσκα τη φοράς
πάντα στο πρόσωπό σου
και μου μιλάς διπρόσωπα
απ΄τον εγωισμό σου.

Αλλά και ο Δημήτρης Μητροπάνος το 1991, μέσα από το δίσκο του «Πάρε αποφάσεις» σε μουσική Χρήστου Νικολόπουλου, παίρνει απόφαση να εγκαταλείψει το… στεφάνι του, τραγουδώντας του μελωδικά «Μάσκα δεν φόρεσα». Όλα αυτά βέβαια αναφέρονται στον ήρωα των στίχων του Λευτέρη Παπαδόπουλου και όχι στον ίδιο τον Μητροπάνο.

Μάσκα δεν φόρεσα ποτέ μου στη ζωή
κι είναι τα λόγια μου σωστά και μετρημένα,
είμαι ο άντρας σου μα τούτο το πρωί,
χωρίζει ο δρόμος μου για πάντα από σένα.

Φεύγω λοιπόν και μη με βλέπεις κι απορείς,
δεν είμαι άνθρωπος εγώ να σε προδώσω,
ξέρω σε πλήγωσα μα να με συγχωρείς
μ’ ένα στεφάνι μια καρδιά δεν θα σκοτώσω.

Κακά τα ψέματα. Το αντίο, όσο μελωδικά και να το πεις ή να στο πούνε, παραμένει πικρό.
H σερπαντίνα όμως με τα… μασκοφόρα λαϊκά τραγούδια βλέπω ότι μακραίνει αρκετά κι έχω σκοπό να τελειώσω το ποστ πριν τις επόμενες αποκριές.
To τελευταίο τραγούδι  έχει τίτλο «Πέτα τη μάσκα«, αλλά ας μη το πάρει τοις μετρητοίς όποιος σκοπεύει να μεταμφιεστεί  αυτές τις μέρες. Η προτροπή δεν αφορά  τους μασκαρεμένους. Το μήνυμα του τραγουδιού  απευθύνεται στην κοινωνία, που φοράει τη μάσκα της ψευτιάς. Η μουσική του τραγουδιού είναι του Γιώργου Λαύκα και οι στίχοι του Σπύρου Χαλκιόπουλου και το τραγούδι δισκογραφήθηκε το 1965. Τραγουδάει ο ίδιος ο συνθέτης:

Ποια αμαρτία έχω κάνει και πονώ
και η ψυχή μου δεν μπορεί να βρει γαλήνη,
άδικα ψάχνω για να βρω μες τη ζωή
μία καρδιά με καλοσύνη.

Ψεύτρα κοινωνία πέτα τη μάσκα στη φωτιά
και μη καταδικάζεις τα πιο καλά παιδιά.

Ποια αμαρτία έχω κάνει και πονώ
και διαρκώς με κυνηγάει η αδικία
αφού σαν άνθρωπος καλά έχω φερθεί
γιατί να βρίσκω αχαριστία.

Ψεύτρα κοινωνία πέτα τη μάσκα στη φωτιά
και μη καταδικάζεις τα πιο καλά παιδιά.

Αυτά για τώρα.
Καλές αποκριές.

+άλλες μάσκες —> εδώ από τη Νατάσα.

Advertisements
34 Σχόλια leave one →
  1. 23/02/2009 11:35 μμ

    Κι αφού, η μάσκα, η υποκρισία, η διπροσωπία είναι όλα γένους θηλυκού, ενώ οι συντελεστές των τραγουδιών είναι <b.γένους αρσενικού
    :p

    (τι περίμενα, θα μου πεις!)

    Ωραία τραγούδια. Ξέρω κι άλλα, όμως -όχι λαϊκά… χμμ, λες να το σκεφτώ;
    (έχω χρόνο, ακόμα)

    Καλές απόκριες 🙂

  2. 24/02/2009 4:24 πμ

    Τα περισσότερα δεν τα ήξερα καν. Πολύ ενδιαφέρον post, και επίκαιρο!

  3. 24/02/2009 11:05 πμ

    Το «Μασκαρά, Γκρέκο μασκαρά» πώς το άφησες απόξω; Επειδή είναι νεότερο ή επειδή αναφέρεται σε λαό και όχι στις γυναίκες του; Πονηρούουουουλη!

  4. 24/02/2009 11:15 πμ

    @ Nατάσα: Τα μη λαϊκά τα αφήνω για σένα.
    Κι αν δεν προλάβεις να κάνεις ποστ έγκαιρα, δεν πειράζει. Δήλωσε παλαιοημερογίτισσα. Αυτοί πάνε 13 μέρες πίσω. Προλαβαίνεις άνετα.
    :p

    @S.K: χαίρομαι που το βρίσκεις ενδιαφέρον.
    Σ’ ευχαριστώ.

    @ Σκύλε της Β.Κ: το τραγούδι του Μηλιώκα , είναι πάρα πολύ καλό και με στίχους ξυράφι, αλλά δεν συνάδει με το κλίμα των υπολοίπων τραγουδιών που λαϊκορεμπετοφέρνουν.

  5. 24/02/2009 3:44 μμ

    Αγαπητέ AlluFunιε, «ποια αμαρτία κάναμε» και το τελευταίο τραγούδι δεν κατεβαίνει?Παραλείψατε κάτι?
    Ποιος ερμηνεύει?
    Τα σέβη μας..

  6. 24/02/2009 3:56 μμ

    Για σου, Μαρξ!

  7. 24/02/2009 3:58 μμ

    @ cK: ο Γιώργος Λαύκας τραγουδάει.
    Έχεις δίκιο, το λινκ του τραγουδιού δεν υπάρχει, αλλά μπορείς να το κατεβάσεις από δω, μέχρι να το διορθώσει ο AfMarx
    🙂

  8. 24/02/2009 4:12 μμ

    Ευχαριστώ νατασσΆκι!

  9. 24/02/2009 10:47 μμ

    @CK: το διόρθωσα τώρα. Αλλά βλέπω ότι το πρόβλημα το είχατε λύσει από μόνοι σας.

    @ Νατάσα: beep beep…

    @Σύλβια: για σου Σύλβια (μπογκο)σλοβάκα μας!
    🙂

  10. 24/02/2009 11:17 μμ

    Βρε αχουτά αχουτά τι τραβάτε απ τα διπρόσωπα, υποκριτικά, μασκοφορεμένα μισοφόρια!!!

  11. 25/02/2009 12:42 πμ

    ΑFΜ,
    οι κινητές εορτές στο παλαιό και το νέο ημερολόγιο, συμπίπτουν.
    Πίσω είναι μόνο οι ακίνητες γιορτές.
    Κατά τα άλλα, μια βόλτα πέρασα να δώ αν το πρώτο στασίδι έχει το σωστό όνομα !
    Καλές απόκριες !

  12. Καναλιώτης permalink
    25/02/2009 1:54 πμ

    Γυναίκες τρελέεεεεες
    που μια βραδιά καρναβαλιού δίνετε υποσχέσεις
    και την άλλη μέρα ξεχνάτε…

  13. 25/02/2009 2:22 πμ

    @ Hypericum Perforatum, είπαμε δεν είμαι καλά, αλλά όχι και τόσο!
    😆 😆 😆

    (ψιτ! κι εγώ αυτό ήθελα να σου πω, για τις κινητές γιορτές -αλλά δεν χρειάζομαι δικαιολογίες, θα το δεις!)
    😉

  14. 25/02/2009 11:53 πμ

    @Ρουλιώ: Άστα… Χρειαζόμαστε ένα Ευριπίδη, ένα Αισχύλο, ένα Σοφοκλή ή έστω ένα Καρβέλα να περιγράψει τα παθήματά μας.
    🙂

    @Hypericum Perforatum: μαθήματα εορτολογίου δεκτά… Στα θρησκευτικά δεν τα πάω και τόσο καλά. Σε αντίθεση με την κυρία πρώτο στασίδι …
    :p

    @ Kαναλιώτη: πές τα, πές τα… Και μας πετάνε σαν στυμμένες λεμονόκουπες μετά..
    🙂

    @ Nατάσα: Ζήλιαααααα…

  15. 25/02/2009 11:23 μμ

    ωραιοτατο και ευρηματικό ποστ

  16. 26/02/2009 1:06 μμ

    Πολύ ωραία ανάρτηση!

    Μα καλά… Τι πρόβλημα είχαν με τις τραγιάσκες; :S

  17. 26/02/2009 1:51 μμ

    ¨ομορφη η συλλογή !
    Ζηλευω κι εσενα και το Νατασα΄κι που ανεβάσατε τα σχετικά ποστς ..
    Τόσο που λέω εγω να κάνω ανάρτηση με εικονες απο μασκες βενετσιανικες αν βρω ευκαιρία! Δημιουργικός ανταγωνισμός λέγεται αυτό η ζήλεια -ψώρα? χεεχεχ
    Φιλια και καλημέρα

  18. 27/02/2009 11:57 πμ

    @Νόσφυ: Χαίρομαι που σ’ άρεσε
    🙂

    @ Ithaca: Προφανώς η τραγιάσκα ήταν καπέλο που το φορούσαν οι λαϊκοί τύποι.
    Τι κι αν φορώ τραγιάσκα=τι κι αν είμαι φτωχόπαιδο

    @ Λιακάδα: κάθε μέρα μπαίνω στο blog σου για να δω αν έγιναν κατανοητά τα μαθήματα, αλλά τίποτε…
    Περιμένω να δω το πρώτο μουσικοχορευτικό σου ποστ…
    🙂

  19. 27/02/2009 4:42 μμ

    Υπομονή AΦΜ μου! Υπομονή!
    Περνάς καθημερινά από το μπλόγκ μου και δεν σχολιάζεις? Τέτοια λέγε μου ! Τα μαθήματα έγιναν κατανοητά, και σε πρώτη ευκαιρία σαν ευχαριστώ θα δεις μουσικοχορευτικό ποστ!
    Προς το παρόν δεν πρόλαβα γιατί τα χέρια μου είχαν μπρδευτει στα ζύγια του χαρταετού που ανέβασα! 🙂

  20. 27/02/2009 7:17 μμ

    AΦΜ, πολύ ενδιαφέρον! Υπάρχει ταξική παράμετρος στα λαϊκά τραγούδια της εποχής;

  21. N.Ago permalink
    27/02/2009 10:25 μμ

    Τουλάχιστον σε σένα, μαθαίνω και κάνα τραγούδι! 🙂

  22. Καναλιώτης permalink
    28/02/2009 3:44 πμ

    @ @ithaca Και βέβαια. Είναι άκρως πολιτικοποιημένα.

    Σε ποιον νομίζεις ότι απευθύνεται ο ποιητής ; όταν λέει :

    «Εσύ τη μάσκα τη φοράς
    πάντα στο πρόσωπό σου
    και μου μιλάς διπρόσωπα
    απ΄τον εγωισμό σου.»

    στην αγαπημένη του νομίζεις;;;;

    🙂

    @Αλλουφάνη «Προφανώς η τραγιάσκα ήταν καπέλο που το φορούσαν οι λαϊκοί τύποι.» Σαν Λένιν ή Τρόσκυ ένα πράγμα; Ο Στάλιν δεν φόραγε ε;;; 😆

    Ο ποιητής αναφέρει την τραγιάσκα σε αντίθεση με τα ημύψηλα ή τα πανάκριβα Πάναμα που φορούσαν οι πλούσιοι. Αν θυμηθούμε πχ τον Τιτανικό σχεδόν όλοι οι Ιρλανδοί φορούσαν τραγιάσκα σε αντίθεση με τα κυριλάτα καπέλα της Α’ θέσης.

    Καλημέρα

  23. 28/02/2009 6:29 πμ

    Τέλειο!!! Να ‘σαι καλά!
    Καλές Καρναβαλιές!!!

  24. 28/02/2009 12:22 μμ

    » Καναλιώτης // Φεβρουαρίου 28, 2009 στο 3:44 πμ

    @ @ithaca Και βέβαια. Είναι άκρως πολιτικοποιημένα.

    Σε ποιον νομίζεις ότι απευθύνεται ο ποιητής ; όταν λέει :

    “Εσύ τη μάσκα τη φοράς
    πάντα στο πρόσωπό σου
    και μου μιλάς διπρόσωπα
    απ΄τον εγωισμό σου.”

    στην αγαπημένη του νομίζεις;;;;»

    Α, όχι; Κι αν δεν απευθύνεται στην αγαπημένη του που απευθύνεται;

  25. Καναλιώτης permalink
    28/02/2009 4:17 μμ

    Στης Άφρος
    Καρναβάλι με «ελαφρά» «έντεχνα» (χεχε) ελληνικά τραγούδια.
    http://afrofriends.wordpress.com/2009/02/28/carnival/

    Επίσης στο ίδιο θα δείτε
    το ταξίδι μιας μάγισσας
    http://afrofriends.wordpress.com/2009/02/28/carnival2009/

    Και του χρόνου

  26. Καναλιώτης permalink
    01/03/2009 3:21 πμ

    @ithaca Στον πρωθυπουργό και στον υπουργό Οικονομικών βρε 😆

  27. tolis permalink
    05/03/2009 1:19 μμ

    paidia help tin maska tou tselepi thelw edw tin exei mono gia akroasi thelw na to katevasw as voithisei kapoios

  28. 05/03/2009 2:00 μμ

    @ Τόλη, μπορείς να κατεβάσεις το τραγούδι αν κάνεις δεξί κλικ και αποθήκευση στον τίτλο του.

  29. 06/03/2009 11:31 πμ

    @ Nατάσα: άφαντος ο Τόλης…
    Και ούτε ένα ευχαριστώ για την εξυπηρέτηση.
    Απαπαπαπά!
    🙂

  30. 06/03/2009 11:44 πμ

    @ Λιακάδα: Περνάω για να τσεκάρω την πρόοδό σου στα τεχνικά ζητήματα…
    :p

    @ ithaca: σίγουρα έχει και ταξική διάσταση το ρεμπέτικο τραγούδι.

    @ Ν.Ago: Ναι.Μερικές φορές είναι μουσικοχορευτικό το μπλοκ εδώ…
    🙂

    @ Kαναλιώτη: υπάρχει και μια παροιμιώδης φράση που έχω ακούσει σχετικά με καπέλα.
    «Μη γαμείς ψηλά καπέλα»… δηλαδή μη κολώνεις μπροστά στην εξουσία.

    @ Αερογκάζ : Σ’ ευχαριστώ πολύ

    @ Τόλη: σου απάντησε η Νατάσα. Αν δεν τα κατάφερες να το πάρεις, πάλι εδώ είμαστε.

Trackbacks

  1. “Μάσκες πουλάνε στο παζάρι…” « Μαμά…ετών 37..!
  2. Mask « INDIBLOG
  3. Η μάσκα στο Λαϊκό Τραγούδι (repost) « Allu Fun Marx: Πέρα… στην Blogoslovakia
  4. “Μάσκες πουλάνε στο παζάρι…” (ξανά) « Μαμά…ετών 38..!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • θέι θάμθιγκ

  • ΠΡΟΣΟΧΗ!

  • ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΥΠΕΡΠΕΡΑΝ

  • Monkey Business

  • The Big Store

  • Από 06/01/2007 μέχρι τώρα

  • This blog is under copyleft… All wrongs reversed

  • Πληκτρολογήστε το email σας για να ακολουθήσετε αυτό το blog και να λαμβάνετε ειδοποιήσεις για νέες δημοσιεύσεις μέσω email.

    Μαζί με 7.588 ακόμα followers

  • Φεβρουαρίου 2009
    Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    « Ιαν.   Μαρ. »
     1
    2345678
    9101112131415
    16171819202122
    232425262728  
  • Αρέσει σε %d bloggers: