Skip to content

Ο Άλκης Θρύλος για την εθνική επέτειο.

23/03/2009

Το κείμενο αυτό του Άλκη Θρύλου δημοσιεύτηκε στο επετειακό αφιέρωμα της εφημερίδας «Ελευθερία» την 25η Μαρτίου του 1961 με τίτλο «Η ελευθερία : ιδέα και ηθικό κλίμα» και  υπέρτιτλο «σκέψεις για την επέτειο».
Άλκης Θρύλος ήταν το φιλολογικό ψευδώνυμο της συγγραφέα και κριτικού Ελένης Ουράνη (1896-1971), συζύγου του ποιητή Κώστα Ουράνη.

25 Μαρτίου, 28 Οκτωβρίου! Η Ελλάδα έχει το προνόμιο να έχη δυο ισοδύναμες Εθνικές Γιορτές, δυο ημερομηνίες πολύ όμοιες στην ιστορία της. Δυο φορές φανέρωσε την ίδια σθεναρή μα και ξέφρενη αποφασιστικότητα, δυο φορές ρίχτηκε στον Αγώνα με άνισες δυνάμεις, δυο φορές αντιμετώπισε ισχυρές Αυτοκρατορίες. Όμως αν η εκκίνηση, η κινητήρια παρόρμηση ήταν ίδια, ή τουλάχιστον ανάλογη, χαρακτηριστική της ιδιοσυστασίας της, πόσο διαφορετικά τα αποτελέσματα!

Κάθε φορά που προβάλλουν μπροστά στα μάτια μου αυτές οι δυο χρονολογίες, 25 Μαρτίου, 28 Οκτωβρίου, ο νους μου αυτόματα αναθυμάται τον «Ύμνο στην Ελευθερία» και τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» του Σολωμού.

Ω! Ασφαλώς το 1821 δεν απέφερε όσα θα μπορούσε και θα έπρεπε να είχε κερδίσει. Η ανταμοιβή, η απόδοση υπήρξε κατώτερη από την προσφορά και την θυσία.Υποχθόνιες ξένες εχθρότητες, πιθανόν κι εσωτερικές διχόνοιες, μείωσαν την συγκομιδή. Όμως ο ζυγός της σκλαβιάς αποτινάχτηκε, κι έστω κι αν υποχρεωθήκαμε να αρκεστούμε ενώ ονειρευόμαστε Αυτοκρατορίες, σε κάτι πολύ ταπεινώτερο, όπως το λέει ο Παλαμάς:

Ένα γέλιο, ένα παράλλαμα, ένα ψέμα, ένα κλάμα, ένα Βασίλειο.

το Βασίλειο τούτο ήταν ανεξάρτητο κ’ ελεύθερο.Οι αγώνες δεν ωλοκλήρωσαν όλους τους σκοπούς τους μα δεν παρέμειναν κι αδικαίωτοι. Εδραίωσαν σημαντικές επιτεύξεις. Το Έθνος απέχτησε το βάθρο από το οποίο μπόρεσε να αναπτυχθή.

Αντίθετα η 28 Οκτωβρίου 1940 αντίκρυσε στον τομέα των ανταμοιβών σχεδόν μόνο απογοητεύσεις, διαψεύσεις προσδοκιών κι ελπίδων. Δεν μιλώ για έλλειψη εδαφικών επεκτάσεων. Ο χρόνος τους, η εποχή των Μεγάλων Ιδεών και των κατακτητικών προωθήσεων παρήλθε. Άλλωστε νησιά πολύτιμα προστέθηκαν στο γεωγραφικό χάρτη της Ελλάδας. Αρκεί όμως να αναλογισθούμε τι έλεγαν επίσημες κι ανεπίσημες φωνές για την αποφαστική συμβολή της Ελλάδας στον συμμαχικό αγώνα την ώρα που χαρίζαμε στους συμμάχους τις πρώτες τους νίκες, αρκεί να θυμηθούμε πως όλοι αναγνώριζαν τότε εκείνο που αργότερα παραδέχτηκε και η χιτλερική Γερμανία, ότι η καμπή του πολέμου κρίθηκε στην Ελάδα, ότι χάρις στην αργοπορία που επιφέραμε στο στρατό του Άξονα τούτος ηττήθηκε αργότερα στις ρωσικές στέππες, για να αντιληφθούμε πόσο όταν η Νίκη έπαυσε να είναι οπτασία κι έγινε πραγματικότητα κι ασφάλεια, ψυχράνθηκε ο ενθουσιασμός που είχαμε προκαλέσει. Θα ήταν άδικο να ισχυρισθούμε ότι παραμείναμε εντελώς αβοήθητοι, όπως θα ήταν άτοπο να παραβλέψωμε ότι οι θυσίες μας και η αφοσίωσή μας στην τιμή ωφέλησαν και μας, γιατί χωρίς αυτές θα είχαμε γυρίσει μαζί με όλη την Οικουμένη σε μια σκλαβιά άλλη, αλλ’ ίσως ακόμα πιο στυγνή από εκείνη που μας βασάνισε τετρακόσια χρόνια και από την οποία μας απάλλαξε το 1821, όμως η σχετική με τις υποσχέσεις γλισχρότητα της πολύ ζυγισμένης και μετρημένης συμπαράστασης μας επιτρέπει κάπως να θεωρήσωμε ότι το 1821 είναι ο μεστωμένος καρπός, ο δεμένος με τη γή, η 28 Οκτωβρίου έχει τη χάρη της περιττής πολυτέλειας.

Η 25 Μαρτίου μας χάρισε την ανεξαρτησία μας, η 28 Οκτωβρίου σχεδόν μόνο τίτλους τιμής. Βέβαια ξέρω… Στο πεδίο των εφαρμογών, στον τομέα της πολιτικής οι ηθικές διακρίσεις ελάχιστα υπολογίζονται. Σημασία έχουν τα πραγματικά αποτελέσματα. Η πραγματική μας Εθνική Γιορτή είναι η 25 Μαρτίου. Όμως σε μένα επειδή μ’ αρέσουν περισσότερο από τα τροφαντά χρώματα οι λεπτές αποχρώσεις, από τα θριαμβευτικά τραγούδια οι υποβλητικοί ελάσσονες τόνοι, από τα εκθαμωτικά τριαντάφυλλα τα διάχυτα αρώματα, πάντα εξασκεί η 28 Οκτωβρίου μια ιδιαίτερη γοητεία. Μπορεί τούτο να συμβαίνει επειδή την έζησα, ενώ φυσικά δεν έζησα την αρχική 25 Μαρτίου. Πάντα θυμάμαι και κάθε φορά σκιρτώ κι αναρριγώ εκείνη την ομαδική, τέλεια συγχορδισμένη έξαρση, που μας είχε καταλάβει όλους εκείνο το πρωί όταν αντήχησαν κι ακούσαμε τις σειρήνες. Κανένας δισταγμός δεν επέφερε ούτε ένα ανεπαίσθητο ράγισμα στη συνολική αποφασιστικότητα.Ήταν μια από κείνες τις εξαίσιες ώρες που απόλυτα δικαιώνουν να αισθανθούμε υπερηφάνεια επειδή είμαστε άνθρωποι, που εξουδετερώνουν πολλές πικρίες κι απογοητεύσεις για το ανθρώπινο γένος.

Όμως ό,τι τοποθετεί για μένα την 28 Οκτωβρίου στην πιο ψηλή βαθμίδα είναι πως από καιρό την έχω συνδέσει με τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους», ενώ η 25 Μαρτίου μου φέρνει στο νου τον «Ύμνο στην Ελευθερία». Βέβαια οι παράλληλισμοί έργων Τέχνης με γεγονότα της ζωής είναι πάντα παρακινδυνευμένοι κι ούτε είναι δυναντό να επιτύχουν την απόλυτη προσαρμογή, εν τούτοις πώς να μη συσχετίσουμε την 25 μαρτίου με τα νιάτα ενός ποιητή; Ο ποιητής είναι γνήσιους κι αμέσως συλλαμβάνει τους καθαρούς λυρικούς τόνους, αλλ’ όχι κι αμέσως αδιάλειπτα. Ο ποιητής είναι πληθωρικός κι ό,τι δημιουργεί είναι το έπος.

Αργότερα τα ίδια θέματα θα τα πνευματοποιήση. Η ελευθερία δεν είναι πια μόνο μια συγκεκριμένη κατάσταση, ένας σκοπός της θετικής ύπαρξης, που τον χρειάζεται όπως έχει ανάγκη του ζωτικού χώρου, και του αέρα για να αναπνεύση.Η ελευθερία γίνεται ιδέα, ηθικό κλίμα. Παύει να είναι πόθος, για να μετατραπή σε χρέος.Ο άνθρωπος έχει την υποχρέωση, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε πρακτικά οφέλη, για να περισώση αμείωτη την αξιοπρέπειά του, να την περιφρουρήση. Χάρη της αξιοπρέπειάς του οφείλει ν’ αντισταθή σ’ όλους τους πειρασμούς. Στον πειρασμό όταν τον βασανίζη η στέρηση να τον παρασύρη η επιθυμία της ικανοποίησης υλικών αναγκών σε κάμψεις και προδοσίες.

Λαλεί πουλί, παίρνει σπειρί, κ’ η μάνα το ζηλεύει.

Στον  πειρασμό η γλυκύτητα και η τρυφερότητα της Άνοιξης να ενσταλάξουν μέσα του τη μαλθακότητα, να χαλαρώσουν την αντίσταση:

Ο Απρίλης με τον Έρωτα χορεύουν και γελούνε…
Και μεσ’ της λίμνης τα νερά, όπ’ έφθασε μ’ ασπούδα
Έπαιζε με τον ίσκιο της γαλάζια πεταλούδα
που ευώδιαζε τον ύπνο της μέσα στον άγριο κρίνο
Το σκουληκάκι βρίσκεται σ’ ώρα γλυκειά κι εκείνο.
Μάγεμα η φύσις κι όνειρο στην ομορφιά και χάρη.
Η μαύρη πέτρα ολόχρυση και το ξερό χορτάρι.
Με χίλιες βρύσες χύνεται, με χίλιες γλώσσες κρένει.
Όποιος πεθάνη σήμερα χίλιες φορές πεθαίνει.
Τρέμ’ η ψυχή και ξαστοχά γλυκά τον εαυτό της.

Σε τούτο το σημείο πόσο πλησιάζει το Σολωμό ο Καζαντζάκης που εξύμνησε την ενέργεια για την ενέργεια, την ενέργεια την απελπισμένη και γι’ αυτό ακραία ηρωική, την ενέργεια που γνωρίζει και δεν αποβλέπει σε ανύπαρχτες υποσχέσεις κι ανταμοιβές.

Τελικά η επιδίωξη της τελειότητας της ανέφιχτης καταδικάζει το έργο να παραμείνει ασυμπλήρωτο.Ελεύθεροι πολιορκημένοι

Διαβάστε ακόμα το ποστ «Οι πρώιμες περιπέτειες μιας εθνικής επετείου» κι ακούστε το περσινό επετειακό ποστ της Μπλογκοσλοβακίας : «Το ’21 στο…mp3 σας».
Μιλάμε για υπερπαραγωγή…

🙂

Advertisements
9 Σχόλια leave one →
  1. 23/03/2009 11:39 μμ

    Η 25 Μαρτίου μας χάρισε την ανεξαρτησία μας, η 28 Οκτωβρίου σχεδόν μόνο τίτλους τιμής

    Εξαιρετική Ελένη Ουράνη 🙂

    (τα προηγούμενα τα ήξερα!)

    Και του χρόνου AfMarx!

  2. 24/03/2009 12:02 πμ

    Pou pas kai ta briskeis ka8e fora!!!

    eisai katapliktikos!

  3. 24/03/2009 9:33 πμ

    Υπερπαραγωγέ AfMarx θα πρέπει να ομολογήσω ότι και η φετινή επετειακή «παράσταση», δεν υπολείπεται φαντασίας, ποιότητας, «μεγέθους». Αυτό οφείλεται κυρίως στη νέα σου ανακάλυψη και στον εξαιρετικό της λόγο!!
    Και του χρόνου 🙂
    Καλή σου μέρα

  4. Καναλιώτης permalink
    24/03/2009 6:22 μμ

    ‘Αλλη μια υπερπαραγωγή
    απο τον Αλλού Φάν Μαρξ.

  5. 24/03/2009 10:14 μμ

    «…ο Καζαντζάκης που εξύμνησε την ενέργεια για την ενέργεια, την ενέργεια την απελπισμένη και γι’ αυτό ακραία ηρωική, την ενέργεια που γνωρίζει και δεν αποβλέπει σε ανύπαρχτες υποσχέσεις κι ανταμοιβές…»
    —————————————
    Ώρες – ώρες , νοιώθω τόσο όμορφα που μπήκα σ’ αυτή την κοινότητα (των μπλόγκερς εννοώ) και μπορώ εύκολα να απολαμβάνω κάτι τέτοια .
    Νά’ σαι καλά Allu Fun Marx .

  6. 25/03/2009 12:14 πμ

    Να είσαι καλά ΑΦΜαρξ! Και του χρόνου! καλή 25η!

  7. 25/03/2009 10:39 πμ

    Είναι τόσο πολυδιάστατη η ερμηνεία της Ελληνικής Επανάστατης, πολιτικά, ιστορικά, πολιτιστικά, κοινωνικά, ιδεολογικά που όσα και να γραφτούν είναι λίγα…Το σημαντικότερο για μένα, είναι αυτό που αναφέρει και η Ουράνη στο κείμενο, ότι » Το Έθνος απέχτησε το βάθρο από το οποίο μπόρεσε να αναπτυχθή.» Πάνω σε αυτή τη βάση μπόρεσαν να ξαναπάρουν οι Έλληνες τα ηνία της χώρας τους και να συμπορευτούν (έστω κούτσα-κούτσα) με τα υπόλοιπα έθνη-κράτη που ιδρύθηκαν το 19ο αιώνα στην Ευρώπη.

  8. 26/03/2009 10:29 πμ

    Kαλημέρα σε όλους…
    Kαι του χρόνου με υγεία να συμπαρελάσουμε και πάλι.
    🙂

  9. 27/03/2009 4:36 μμ

    Και του χρόνου να είαμστε καλά !
    Να παρελάσεις μοναχός σου! Εγω εδώ! μόνο ανάρτηση και κατάθεση στεφάνου! Σεμνά και ταπεινά, γίνονται τα μνημόσυνα..

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • θέι θάμθιγκ

  • ΠΡΟΣΟΧΗ!

  • ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΥΠΕΡΠΕΡΑΝ

  • Monkey Business

  • The Big Store

  • Από 06/01/2007 μέχρι τώρα

  • This blog is under copyleft… All wrongs reversed

  • Πληκτρολογήστε το email σας για να ακολουθήσετε αυτό το blog και να λαμβάνετε ειδοποιήσεις για νέες δημοσιεύσεις μέσω email.

    Μαζί με 7.589 ακόμα followers

  • Μαρτίου 2009
    Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    « Φεβ.   Απρ. »
     1
    2345678
    9101112131415
    16171819202122
    23242526272829
    3031  
  • Αρέσει σε %d bloggers: