Skip to content

Η Κύπρος και ο αγώνας για την Ένωση, μέσα από λαϊκά τραγούδια του ’50 και του ’60 (repost)

09/07/2012

Ο αγώνας του κυπριακού λαού, να αποτινάξει από τους ώμους του τον ζυγό της βρετανικής αποικιοκρατίας, βρήκε αλληλεγγύη και συμπαράσταση από το σύνολο σχεδόν του ελληνισμού. Οι φυλακίσεις, τα βασανιστήρια, οι ηρωικοί θάνατοι των αγωνιστών στις αγχόνες ή στα πεδία των μαχών, συνεγείρουν από το 1950 και μετά, την κοινή γνώμη σε Ελλάδα και Κύπρο, που τάσσεται μαχητικά υπέρ της ένωσης. Όσο πιο ταραγμένη γίνεται η κατάσταση στη μεγαλόνησο, τόσο πιο δυναμικές και ενθουσιώδεις γίνονται οι διαδηλώσεις των φοιτητών σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Ούτε το λαϊκό τραγούδι όμως έμεινε ασυγκίνητο από τα γεγονότα αυτά, που συγκλόνιζαν την Κύπρο και την Ελλάδα. Τέσσερα από τα λαϊκά τραγούδια που γράφτηκαν την περίοδο αυτή με θέμα τον αγώνα του κυπριακού λαού παρουσιάζονται στο ποστ αυτό. Ενδιαφέρον χαρακτηριστικό και στα 4 αυτά τραγούδια είναι ότι ενώ στους στίχους τους εξυμνούν τον ηρωισμό των αγωνιστών, ο εχθρός τους είναι αόρατος. Πουθενά δεν αναφέρεται η βρετανική αποικιοκρατία…
Ας περάσουμε όμως στα τραγούδια.

Σε μουσική του Μπάμπη Μπακάλη και στίχους του Κώστα Βίρβου, ο Στέλιος Καζαντζίδης τραγουδάει «η Κύπρος είναι ελληνική». Το τραγούδι ηχογραφήθηκε το 1965, δηλαδή 5 χρόνια μετά την ανακήρυξη της Κύπρου σε ανεξάρτητο κράτος… Παρ’ όλα αυτά όμως, εξακολουθεί να μιλάει για το «αγκάλιασμα της κόρης με τη μάνα», δηλαδή για την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.

Απ’ των Ελλήνων τις καρδιές
βγαίνει φωνή σαν λάβα
Φωνάζουν για την Κύπρο μας
που την κρατάνε σκλάβα

Η Κύπρος είναι Ελληνική
κι όλη η Ελλάδα την πονά
Θέλουν, δεν θέλουν γρήγορα
θα μας τη δώσουνε ξανά

Κι αυτοί που σκοτωθήκανε
να σώσουν τους συμμάχους
την Κύπρο να μας δώσετε
φωνάζουν απ’ τους τάφους

Η Κύπρος είναι Ελληνική…

Αχ θα σημάνει γρήγορα
της λευτεριάς καμπάνα
και με στοργή θ’ αγκαλιαστούν
η κόρη και η μάνα

Η Κύπρος είναι Ελληνική…

Από μια ηχογράφηση που έγινε το 1956 στην Αμερική , ακούμε τη Ρένα Ντάλια στο τραγούδι «Κύπρος βασανισμένη (ή θάνατος ή λευτεριά)» σε μουσική του Γιάννη Τατασόπουλου (ή Ντίλιγκερ) και στίχους του Νίκου Ρούτσου.

Άστραψαν και βροντήσανε
της Κύπρου τα ουράνια
κι οι σκλάβοι με ψυχή βαριά
βγήκαν να βρουν τη Λευτεριά
στ’ απάτητα ρουμάνια.

Εμπρός τρελή παληκαριά
ή θάνατος ή λευτεριά.

Με του Μακάριου το σταυρό
του Διγενή ντουφέκι
θα ξανακάνουν πέρα εκεί
την Κύπρο την ελληνική
περήφανη να στέκει.

Εμπρός τρελή παληκαριά
ή θάνατος ή λευτεριά.

Μην κλαίτε τον Καραολή
ούτε τον Δημητρίου.
Ποτίσαν μ’ αίμα της καρδιάς
το δέντρο της Ελευτεριάς
μα και του μαρτυρίου.

Εμπρός τρελή παληκαριά
ή θάνατος ή λευτεριά.

Ο Γιάννης Κουλουκάκης δηλώνει και τραγουδάει «Στην Κύπρο θα πάω να πολεμήσω». Δυστυχώς δεν γνωρίζω περισσότερα στοιχεία για τους δημιουργούς του τραγουδιού και την χρονολογία της ηχογράφησης.

Φεύγω αγάπη μου γλυκιά
να πάω να πολεμήσω
στην Κύπρο μας ν’ αγωνιστώ
νίκη να της χαρίσω.

Μπορεί και να γυρίσω
μπορεί να μη γυρίσω.
Τ’ αγαπημένο σου φιλί
δώσ’ μου να ξεκινήσω.

Κι εσύ καλή μανούλα μου
κάνε την προσευχή σου
κι ένα κερί στην Παναγιά
τάξε για το παιδί σου.

Μπορεί και να γυρίσω
μπορεί να μη γυρίσω.
Στο πονεμένο σου φιλί
δώσ’ μου και την ευχή σου.

Δάκρυα χαράς στα μάτια μου
κυλάνε πριν να φύγω
γιατί στην Κύπρο εθελοντής
πάω να πολεμήσω.

Μπορεί και να γυρίσω
μπορεί να μη γυρίσω.
Την Ένωση της Κύπρου μας
να δω κι ας ξεψυχήσω.

«Η Κύπρος λευτερώθηκε». Ένα ακόμα τραγούδι σε μουσική Μπάμπη Μπακάλη και στίχους Κώστα Βίρβου. Τραγουδάνε ο Μανώλης Αγγελόπουλος και η Γιώτα Λύδια. Το τραγούδι ηχογραφήθηκε το 1959, αμέσως μετά τις συμφωνίες της Ζυρίχης και του Λονδίνου που οδήγησαν στην κουτσουρεμένη ανεξαρτησία της μεγαλόνησου. Εκ των υστέρων ξέρουμε ότι παρά το ότι «η Κύπρος λευτερώθηκε», η ανεξαρτησία που της δόθηκε ήταν μια ανεξαρτησία ανάπηρη, μ’ ένα σωρό δεσμεύσεις.

Η λευτεριά κερδίζεται
μονάχα με το αίμα.

Η Κύπρος λευτερώθηκε
χαρές και πανηγύρια.
Οι φυλακές ανοίξανε,
τα σύρματα λυγίσαν
και μόνο αυτοί που χάθηκαν
στα σπίτια δεν γυρίσαν.

Μάνες που χάσατε παιδιά
πέστε πως είναι ψέμα,
η λευτεριά κερδίζεται
μονάχα με το αίμα.

Η Κύπρος λευτερώθηκε
σβηστήκανε τα μίση.
Και οι καμπάνες του νησιού
σ’ όλη τη γη σημαίνουν
πως οι νεκροί της λευτεριάς
ποτέ τους δεν πεθαίνουν.

Μάνες που χάσατε παιδιά
πέστε πως είναι ψέμα,
η λευτεριά κερδίζεται
μονάχα με το αίμα.

————————
(To post δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στη «Μπλογκοσλοβακια» στις 03/05/2008. Διορθώθηκε και επαναδημοσιεύεται)

7 σχόλια leave one →
  1. 09/07/2012 1:22 μμ

    Η λευτεριά κερδίζεται με την ομορφιά και τη ελεύθερη και δημιουργική σκέψη.

    • 09/07/2012 1:31 μμ

      Γεια σου Σίλβια…
      Στις σκληρές εποχές (όπως ήταν τότε και είναι ξανά τώρα), με την ομορφιά, το μόνο που μπορούσες να κερδίσεις ήταν μια θέση στο χαρέμι τότε, ή μια θέση στα σύγχρονα τηλεοπτικά χαρέμια τώρα

  2. 09/07/2012 1:39 μμ

    Δεκαετία του ’50 , σαν μαθήτρια του Δημοτικού τότε , ακούγαμε κάθε μεσημέρι μια εκπομπή στο ραδιόφωνο σχετική με τον Αγώνα της Κύπρου για την Ανεξαρτησία και με την Ένωση της με την Ελλάδα . Θυμάμαι πως η εκπομπή , άρχιζε με ένα εμβατηριακού τύπου τραγουδάκι που έλεγε και τα εξής :
    Σκέπασε , μάνα σκέπασε
    γαλανομάτα κόρη
    καθώς εσκέπασες κι εμάς
    και τ’ άλλα τα παιδιά σου
    …….
    Το υπόλοιπο δεν το θυμάμαι …
    Θυμάμαι όμως τους γονείς μου να με συμβουλεύουν να μην το τραγουδάω έξω από το σπίτι , στο σχολείο ή αλλού δημόσια «γιατί είναι … πολιτικό τραγούδι … μην βρούμε κανέναν μπελά , γιατί δεν ξέρεις πως τα φέρνει η ζωή …»

    • 09/07/2012 1:44 μμ

      γειά σου Σίλια…
      Γνωστό το εμβατήριο, ακόμα το παίζουν οι στρατιωτικές μπάντες. Γράφτηκε από τον Σπύρο Καίσαρη το 1883 σε στίχους Γεώργιου Παράχου.

      Σκέπασε, Μάνα σκέπασε, γαλανομάτα κόρη
      Καθώς εσκέπασες κι εμάς, και τ΄ άλλα τα παιδιά σου,
      Ροβόλα χώρες και χωριά, και θάλασσες και όρη
      Και βάλε τα μεσ’ την πλατειά, και γαλανή σκιά σου
      Λυπήσου τόσα ορφανά αστέρια τ’ ουρανού σου
      Και με τον ίσιο σκέπασε και κείνα του σταυρού σου.
      Τόσοι χειμώνες σκοτεινοί επέρασαν και χρόνια
      Τόσων καιρών ελιώσανε καταραμένα χρόνια

  3. 09/07/2012 3:06 μμ

    Ωραία χρονιά ρε παιδιά και αξέχαστα τραγωδία είμαι 65 χρονών και τα έχω ζήση
    Σας ευχάριστο είναι πολύ όμορφο το άρθρο σας

    • 10/07/2012 10:12 πμ

      Γειά σου Πάνο.
      Καλώς ήρθες στο blog.
      Αφού τα έχεις ζήσει, μπορείς να γράψεις κάτι σχετικό με το θέμα, που θυμάσαι από εκείνα τα χρόνια..🙂

  4. ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΡ permalink
    25/02/2013 3:54 μμ

    Συγκινούμαι και στεναχωριέμαι ταυτόχρονα όταν βλέπω αυτά τα πράγματα…Συγκινούμαι γιατί αντιλαμβάνομαι ότι υπήρχαν περίοδοι όπου οι Έλληνες ήμασταν ενωμένοι, και υπεράνω πάσης ιδεολογίας και κομματισμού και στεναχωριέμαι γιατί πλέον δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο…η Έλλειψη στοιχειωδών ιστορικών γνώσεων, η έλλειψη παιδείας, η παραπληροφόρηση και η επιλεκτική ενημέρωση έχει δημιουργήσει έναν λαό χωρίς χωρίς βούληση, αποχαυνωμένο…πέρα από την ψυχή που ανέκαθεν είναι χαρακτηριστικό στοιχείο του Έλληνα, χρειάζεται και η κατάλληλη υποδομή σε παιδεία, γνώσεις και ενδυνάμωσης του εθνικού φρονήματος για την φιλοπατρία…φιλοπατρία και όχι εθνικισμός…αγαπώ την πατρίδα μου, σημαίνει αγαπώ τους απανταχού Έλληνες ανά τον κόσμο, αγαπώ κάθε τι ελληνικό…γνώμονάς μου είναι το εθνικό συμφέρον και όχι το ατομικό…όλα αυτά αν αλλάξουν θα αρχίσουμε και πάλι να νοιώθουμε υπερήφανοι και ωραίοι ως Έλληνες….

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • θέι θάμθιγκ

  • ΠΡΟΣΟΧΗ!

  • ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΥΠΕΡΠΕΡΑΝ

  • Monkey Business

  • The Big Store

  • Από 06/01/2007 μέχρι τώρα

  • This blog is under copyleft… All wrongs reversed

  • Πληκτρολογήστε το email σας για να ακολουθήσετε αυτό το blog και να λαμβάνετε ειδοποιήσεις για νέες δημοσιεύσεις μέσω email.

    Μαζί με 7.591 ακόμα followers

  • Ιουλίου 2012
    Δ T Τ T Π S S
    « Jun   Σεπτ. »
     1
    2345678
    9101112131415
    16171819202122
    23242526272829
    3031  
  • Αρέσει σε %d bloggers: