Skip to content

Κάλαντρα υπέρ της ΕΟΝ στα χωριά των Χανίων

19/12/2012

Κάλαντρα με τη Μεταξική Νεολαία.
(Του Ν. Αγγελή)

Πολλές ήταν οι ευκαιρίες, όταν είμαστε παιδιά, να βγούμε στους δρόμους, να πούμε τα κάλαντρα και να μαζέψωμε λεφτά. Τα Χριστούγεννα, τον Άη Βασίλη, τα Φώτα, το Λάζαρο, τα Πάθη. Αφήνω τις έκτακτες ευκαιρίες όταν ξεσπούσε δυνατή Νοτιά που μπορούσαμε να πούμε τα «κάλαντρα» του Νότου. Αυτά τα ύστερα ήταν και τα πιο… αποδοτικά, γιατί ο κόσμος πίστευε πως οι τραγουδιστές φωνές των παιδιών μαλάκωναν τη μανία της «Στρίγγλας» και γλύτωναν τα δέντρα και τα σπαρτά.

Υπήρχαν όμως και κάποιοι γέροι με ιδέες παράξενες. Δεν ήθελαν με κανένα τρόπο ν’αφήσουν τα παιδιά και τα εγγόνια τους να πούνε τα κάλαντρα. Το θεωρούσαν σαν ζητιανιά, σαν υπόθεση ταπεινή που δεν ταίριαζε σε παιδιά από «καλά σπίτια». Μπορεί να μην είχαν και πολύ άδικο.
Δεν ήταν δουλειά παιδιού από περήφανο σπίτι να πάρει τον τενεκέ και το λυράκι, να χτυπά τα σπίτια του κόσμου αράδα, να τραγουδεί και να καλεί στο ύστερο «τ’ αφεντικά» να του δώσουν την πληρωμή του «γή λάδι, γή λουκάνικο, γή από την μαύρην όρνιθα κανένα αυγουλάκι». Άλλο, όταν τραγουδούσαν ομαδικά οι μεγάλοι για να συνάξουν μεζέδες και να χαροκοπήσουν όλοι μαζί στο τέλος. Γι’ αυτό ήταν συνήθεια παλιά στους τόπους εκείνους να λένε τα κάλαντρα παιδάκια φτωχά και «αναστεναμένα». Και τους άλλους καλαντριστάδες δεν τους συμπαθούσε ο κόσμος.

Από τούτους τους γέρους, ο πιο δύστροπος μάλιστα, ήταν κι’ ο δικός μου παππούς. Αυτός είχε και ράβδο βαρειά να υποστηρίξει τις απόψεις του και φυσικά το γέρικο κορμί του. Δεν αστειευόταν. Γι’ αυτό δεν είπα παρά μια φορά στη ζωή μου τα κάλαντρα. Μια κι’ έξω, λίγο πριν απ΄τον πόλεμο, με τη Μεταξική Νεολαία.
Θυμάστε οι πολλοί τη λαμπρή εκείνη εποχή, που είχαν αγριέψει όλα σχεδόν τ’ αντράκια από πέντ’ έξι χρόνων κι’ απάνω και φορούσαν δίκοχο με το διπλό πελέκι και μπλε καμποτένια στολή (σε μας εκεί δεν έφτασε το δίμητο) και τραγουδούσανε τον τρίτο ελληνικό πολιτισμό. Βέβαια κανείς δεν μπορούσε να γλυτώσει από την «κατάταξι», ήταν ένα είδος προαιρετικής εισφοράς. Είχαμε έτσι κι’ εμείς στο σχολειό μας Οργάνωσι.

Λίγες μέρες πριν να κλείσουν τα σχολειά για Χριστούγεννα, κάλεσε ο … Τετράρχης τους Λοχίτες κι εκείνοι τα παιδάκια της πρώτης οκταταξίου, γιατί οι μεγάλοι δεν υπάκουσαν, και οργάνωσαν πολλές ομάδες που θά’λεγαν τα κάλαντρα στα χωριά «υπέρ της ΕΟΝ». Στην ομάδα τη δική μας δεν πιστεύω να ήταν κανένας παραπάνω από δέκα- έντεκα χρόνων.
Είχαμε τρίγωνα και φυσαρμόνικες κι’ έναν ομαδάρχη με άστρο στο δίκοχο και σημειωματάριο στην τσέπη να γράφει όσους δεν έδιναν πρόθυμα τον οβολό τους για να τους αναφέρει αρμοδίως! Άδεια δε χρειαζόταν να πάρωμε από τα σπίτια. Έφτανε να πούμε «η ΕΟΝ μας καλεί» για να το βουλώσουν οι πατεράδες.

Τώρα πώς μας υποδέχτηκαν στα χωριά; Μας κύτταγαν όλοι με μισό μάτι και στα σπίτια δε μας άνοιγαν. Μονάχα σ’ όσα καφενεία τύχαινε να πυρώνεται κανένας χωροφύλακας στη σόμπα, μας πετούσαν ένα φραγκάκι οι καφετζήδες και μας έδιωχναν πριν να αρχίσωμε. Ήταν εκείνες οι καταγγελίες για «ανεπαρκή καθαριότητα»…
Ο ομαδάρχης σημείωνε αράδα τους δύστροπους κι όσους μας στραβοκύταζαν ακόμη, κι εγώ πίσω πίσω κρατούσα μια μπουκάλα με λάδι που μας έδωσαν δυο χωριάτισσες ανίδεες από πολιτική. Κι’ η άσπρη γραβάτα μου ανέμιζε στον αέρα.

Θυμούμαι που βρήκαμε στο δρόμο κι ένα γεροντάκι, τον μπάρμπα Γιάννη, γνωστό σ’ όλη την περιοχή για τα καλαμπούρια και την καλή του καρδιά. Γύριζε από κλάδεμα ελιάς στο σπίτι του, καβάλα στο γαϊδουράκι, καμαρωτός με το κάτασπρο μουστάκι του στριμμένο. Σταματήσαμε αυθάδικα το ζώο κι αρχίσαμε να του λέμε τα κάλαντρα χωρίς να του ζητήσουμε την άδεια. Ο μπάρμπα Γιάννης στήριξε το τσεκούρι που κρατούσε πάνω στο σαμάρι του γαϊδάρου, ακούμπησε το πηγούνι του και μας άκουγε με μεγάλη προσοχή. Δεν έκανε νόημα να σταματήσωμε, να μας δώσει τη δραχμή. Μας άφησε και τά’παμε όλα ως την τελευταία λέξι κι όταν τελειώσαμε, μας είπε σοβαρά-σοβαρά:
-Χωριανάκια, δεν πάει δα να δίδωμ’ εμείς λεφτά του Μεταξά, μόνο σταθήτε να σας τα πω κι εγώ να ξοφλήσωμε!
Κι άρχισε με φωνή σταθερή και αποφασισμένη να μας λέει κι’ εκείνος τα κάλαντρα από την αρχή…

Είχα παρακαλέσει τον ομαδάρχη να μη πάμε από τα μέρη του παππού μου. Αυτός δεν άκουε κουβέντα:
-Δεν θ’ αφήσωμε ούτε αγροικία, αυτό επιτάσσει το καθήκον.
Είπα και πως φοβόμουνα μη βρω το μπελά μου, γιατί εκείνος δεν ήθελε να λέω τα κάλαντρα. Ο ομαδάρχης μου μίλησε για εθνική αποστολή, είπε πως δεν θα τολμούσε κανείς να μας πειράξει και πως να γίνει, τους ακολούθησα. Ο διάβολος τον έτυχε στο δρόμο μας. Είχε, βγει κατά το συνήθειο του, στο «πρόβαρμα», φορούσε τη μακρυά κάτασπρη κάπα του, μελετούσε τους καιρούς και καμάρωνε τη χιονισμένη Μαδάρα. Εγύρισε, με κόχεψε κάτω απ΄την κουκούλα του:
-Στη διακονιά βγήκες μωρέ;
Η φωνή του ήταν βροντερή και μας ανατάραξε όλους. Μού’γνεψε να πλησιάσω. Προχώρησα σιγά-σιγά και προσπαθούσα να διαβάσω στα μάτια του. Μια φορά άκουσα ένα «κρακ», η ράβδα είχε πέσει απάνω στη μπουκάλα και γίνηκαν όλα στολές και γραβάτες ένα λάδι. Ο ομαδάρχης εξεγέρθηκε κι’ άρχισε από μακρυά να τον φοβερίζει με φυλακές και εξορίες. Ο γέρος του πέταξε τότε τη ράβδα στα πόδια και τον γκρέμισε κάτω: Ξεκουμπιστείτε!
Ύστερα για να με παρηγορήσει άπλωσε το χέρι του στο κεφάλι μου και μού’πε ν’ αλλάξω και νά’ρθω γιατί είχαμε να σφάξωμε αρνιά και να πούμε τραγούδια…. Είδα τον ομαδάρχη αργότερα να πηγαίνει κουτσαίνοντας στο σπίτι του.
-Δεν τον αναφέρω τον παππού σου, μου είπε. Διαολάνθρωπος είναι και καλύτερα, άστονε. Εσύ όμως πρέπει να φέρεις από το σπίτι σου το λάδι, για να μη ζημιωθεί η Νεολαία!

Δεν θυμάμαι τι απόγινε. Το σίγουρο είναι πως δεν ξανάπα από τότε τα κάλαντρα. Και ήταν φορές που ήθελα πολύ.

ΕΟΝΤο παραπάνω κείμενο -παιδικές αναμνήσεις του Χανιώτη δημοσιογράφου, λογοτέχνη και λαογράφου Νίκου Αγγελή από την …άτυχη θητεία του στην ΕΟΝ- δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα «Ελευθερία» στις 23/12/1962, στην στήλη του»Παλμοί της Κρήτης».
Το αναδημοσιεύω στη Μπλογκοσλοβακία, μισό αιώνα μετά, μια και βρίσκω ότι έχει ιδιαίτερο ιστορικό και λαογραφικό ενδιαφέρον.

Ακολουθεί σύντομο βιογραφικό του Ν. Αγγελή, όπως το βρήκα στο διαδίκτυο:

Ο Νίκος Αγγελής γεννήθηκε το 1929 στα Χανιά. Αφού ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές του σπουδές, ενεγράφη στην Πάντειο Σχολή απ’ όπου ανακηρύχθηκε πτυχιούχος πολιτικών επιστημών. Τη δημοσιογραφική του σταδιοδρομία ξεκίνησε από τον «Κήρυκα» των Χανίων το 1946. Το 1957 έρχεται στην Αθήνα και αρχίζει να εργάζεται στην εφημερίδα «Ελευθερία», ως δημοσιογράφος και συντάκτης κρητικών, ιστορικών και λαογραφικών θεμάτων. Το 1967 μεταφέρει για 10 χρόνια τη στήλη του στην εφημερίδα «Ακρόπολις» ενώ από το 1968 εργάζεται ως πολιτικός συντάκτης και αρθρογράφος στις εφημερίδες «Μακεδονία», «Απογευματινή», «Ελεύθερος Τύπος» και ως αρχισυντάκτης στη «Μεσημβρινή». Διετέλεσε ακόμη αρχισυντάκτης του περιοδικού «Επίκαιρα» από το 1970 έως το 1984 και Διευθυντής του περιοδικού «Ιστορία» από το 1970. Εργάστηκε επίσης ως πολιτικός σχολιαστής στους Ρ/Σ «Αθήνα 9,84» και «FM 100 Θεσσαλονίκης» ενώ από το 1990 έως το 1993 ήταν Σύμβουλος Τύπου του τότε Πρωθυπουργού  Κ. Μητσοτάκη.
Ο Νίκος Αγγελής υπήρξε ένας από τους κορυφαίους δημοσιογράφους της γενιάς του και τα κείμενα του χαρακτηρίζονταν από οξυδέρκεια και διεισδυτικότητα. Άριστος χειριστής της γλώσσας, δάσκαλος για πολλούς νέους συναδέλφους και πάνω απ’ όλα φίλος και καλός συνάδελφος.
Παράλληλα με τη δημοσιογραφία σημαντική ήταν και η προσφορά του στη λογοτεχνία και στην έρευνα της ιστορίας. Το μεράκι του για την ιστορία δεν εξαντλήθηκε με τη διεύθυνση του εξαίρετου περιοδικού «Ιστορία», το οποίο ήταν έργο ζωής γι’ αυτόν, αλλά και με τη συγγραφή ιστορικών βιβλίων, όπως το  βιβλίο «Αλέξης Καλλέργης», το βιβλίο «Δασκαλογιάννης» και άλλες ιστορικές βιογραφίες. Επίσης έγραψε διηγήματα και βιβλία λαογραφικού περιεχομένου για την Κρήτη. Το 1956 κέρδισε το πρώτο Πανελλήνιο Βραβείο Διηγήματος. Υπήρξε και μέλος της Εθνικής Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών.
O Νίκος Αγγελής πέθανε το 2002, σε ηλικία 73 ετών.

5 σχόλια leave one →
  1. 19/12/2012 2:18 μμ

    Όταν έγινε η αποστασία τα περισσότερα από τα μεγάλα ονόματα της δημοσιογραφίας, που έγραφαν στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ αποχώρησαν από αυτήν .
    Ο Αγγελής ήταν από τους λίγους που παρέμειναν μάλλον γιατί ήταν φίλος του Μητσοτάκη.

    • 19/12/2012 10:18 μμ

      A,ναι…Και όχι απλά φίλος. Κατά την πρωθυπουργία Μητσοτάκη από το 1990 έως το 1993, ο Αγγελής διετέλεσε σύμβουλος Τύπου του πρωθυπουργού.
      Δεξιός ήταν ο άνθρωπος, δεν τό’κρυψε ποτέ.

  2. 23/12/2012 1:19 μμ

    Αλλά ο παππούς άρχοντας!
    Αυτό το «με κόχεψε κάτω από την κουκούλα του» τόχει δει ο Σαραντάκος;

    • 23/12/2012 1:57 μμ

      Άρχοντας απ΄τους παλιούς ο παππούς…
      Δεν νομίζω να το είδε… Σαν τον Άι Βασίλη είναι ο Νίκος: Δεν μας καταδέχεται (Πού να προλάβει ο άνθρωπος με τόση κοσμοπλημμύρα στο μπλογκ του)

  3. 28/12/2012 11:21 μμ

    Αποστασία; Ποια αποστασία; Από το ένα κόμμα τής πλουτοκρατίας φύγαν ο Μητσοτάκης και οι όμοιοί του, σε άλλο κόμμα τής πλουτοκρατίας πήγανε. Δωμάτιο στο ίδιο διαμέρισμα άλλαξαν οι άνθρωποι… Και επί το ποδοσφαιρικόν, έκαναν μεταγραφή…

    Σήμερα να δείτε μεταγραφές… Όλο το ΠΑΣΟΚ μετακομίζει στο ΣΥΡΙΖΑ και δημιουργείται ο μεγάλος πολιτικός χώρος ΠΑΣΟΚΟΣΥΡΙΖΑ.
    Τι θα πούμε τώρα; Ότι οι του ΠΑΣΟΚ κάνουν αποστασία; Όχι βέβαια. Απλά, αλλάζουν δωμάτιο στο ίδιο διαμέρισμα οι άνθρωποι…

    Καλή και αγωνιστική χρονιά!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • θέι θάμθιγκ

  • ΠΡΟΣΟΧΗ!

  • ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΥΠΕΡΠΕΡΑΝ

  • Monkey Business

  • The Big Store

  • Από 06/01/2007 μέχρι τώρα

  • This blog is under copyleft… All wrongs reversed

  • Πληκτρολογήστε το email σας για να ακολουθήσετε αυτό το blog και να λαμβάνετε ειδοποιήσεις για νέες δημοσιεύσεις μέσω email.

    Μαζί με 7.591 ακόμα followers

  • Δεκεμβρίου 2012
    Δ T Τ T Π S S
    « Νοέ.   Mar »
     12
    3456789
    10111213141516
    17181920212223
    24252627282930
    31  
  • Αρέσει σε %d bloggers: