Skip to content

Για μια ματωμένη Πρωτομαγιά

30/04/2011

Στις 27 Απριλίου 1944 , στους Μολάους της Λακωνίας, αντάρτες του ΕΑΜ έστησαν ενέδρα σε πομπή τεσσάρων γερμανικών αυτοκινήτων, σκοτώνοντας ένα Γερμανό στρατηγό, τους επιτελείς του και το μεγαλύτερο μέρος της φρουράς του. Τα αντίποινα των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής ήταν σκληρότατα. Λίγες μέρες μετά, την πρωτομαγιά του 1944, οι Γερμανοί εκτελούν ομαδικά στο σκοπευτήριο της Καισαριανής 200 Έλληνες ομήρους.

Ο Ασημάκης Πανσέληνος στο βιβλίο του «Τότε που ζούσαμε» γράφει για την ομαδική αυτή εκτέλεση:
«Τώρα πια ο θάνατος περιφερόταν στους δρόμους με κίτρινη μάσκα, τον νιώθαν οι άνθρωποι πίσω από τα βήματά τους και δε γύριζαν να τον κοιτάξουν… Ο φόβος σήμαινε ενοχή. Είχανε φτάσει οι εχτροί σ’ αυτό το σημείο, να μη μπορούν να σταθούν παρά μόνο σκοτώνοντας. Την πρωτομαγιά 1944 πήραν διακόσους από το στρατόπεδο του Χαϊδαριού και τους σκοτώσαν αράδα στο σκοπευτήριο της Καισαριανής. Φορτώσαν τα πτώματα, ζεστά σε καμιόνια και τα περάσαν μέσα από το συνοικισμό, τρέχαν ποτάμι τα αίματα όθε περνούσαν, κι ο κόσμος έκλεινε τα παράθυρα δε βαστούσε να βλέπει. Μερικοί σκοτωμένοι δεν είχαν καλά καλά ξεψυχήσει.»
Καθώς οι Έλληνες όμηροι οδηγούνταν από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου προς τον συνήθη τόπο εκτελέσεων στην Καισαριανή, κάποιοι από αυτούς κατάφεραν να πετάξουν από τα καμιόνια στο δρόμο χαρτάκια με σημειώματα. Μερικά από αυτά βρέθηκαν και διασώθηκαν για να μας θυμίζουν την γενναιότητα και την αποφασιστικότητα εκείνων των ανθρώπων.
«Καλύτερα να πεθαίνει κανείς στον αγώνα για τη λευτεριά, παρά να ζει σκλάβος» έγραφε το σημείωμα του γεωπόνου Νίκου Μαριακάκη, από τα Χανιά της Κρήτης.
«Όταν ο άνθρωπος δίνει τη ζωή του για ανώτερα ιδανικά, δεν πεθαίνει ποτέ», έγραφε το σημείωμα του Μήτσου Ρεμπούτσικα.
Ο Κώστας Τσίρκας-Ηπειρώτης δάσκαλος- έγραψε στο τελευταίο του σημείωμα:«Πρωτομαγιά. Γεια σας όλοι πάμε στην μάχη»

Δύο δεκαετίες αργότερα,το 1965, ο Λευτέρης Παπαδόπουλος έγραψε τους στίχους για το τραγούδι «Καισαριανή» που μελοποίησε ο Σταύρος Ξαρχάκος. Ο Λ. Παπαδόπουλος διηγείται σε μια συνέντευξή του στην εφημερίδα το» Βήμα» στις 28 Μαϊου 2006:
«Καισαριανή. Τόπος εμβληματικός γιατί είναι μια γειτονιά της Αντίστασης, μια γειτονιά που οι Γερμανοί εκτελούσαν τους Έλληνες πατριώτες στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Έτσι, όταν λες Καισαριανή, το μυαλό σου πάει σε εκτελέσεις. Όπως και, σε ένα δεύτερο επίπεδο, όταν λες για το Χαϊδάρι. Για το Χαϊδάρι υπάρχει η ιστορία του Ναπολέοντα Σουκατζίδη, ο οποίος ήταν διερμηνέας και κληρώθηκε να σκοτωθεί. Οι Γερμανοί όμως επειδή τον είχαν ανάγκη τού είπαν «δεν θα σε σκοτώσουμε εσένα, θα βάλουμε κάποιον άλλον στη θέση σου». Εκείνος αρνήθηκε. «Ή δεν θα βάλετε κανέναν ή θα βάλετε εμένα που κληρώθηκα» απάντησε. Και τον εκτέλεσαν. H Καισαριανή ήταν γεμάτη από τέτοιου είδους γεγονότα. Ένα από αυτά ήταν την Πρωτομαγιά του 1944: σκότωσαν 200 παλικάρια. Ανάμεσά τους ήταν ο αδερφός του Μανόλη Γλέζου, οΝίκος Γλέζος.
 Εγώ την «Καισαριανή» όμως δεν την έγραψα για ένα-δύο συγκεκριμένα πρόσωπα αλλά για αυτό το μακέλεμα, για το ότι οι Γερμανοί πήγαιναν τα παιδιά και τα εκτελούσαν επειδή ήταν παιδιά της Αντίστασης. Και έγραψα αυτό το τραγούδι, το οποίο ακόμη και σήμερα τραγουδιέται. Το περίεργο είναι ότι εκείνο τον καιρό είχα κρίση σκωληκοειδίτιδας και είχα πάει να χειρουργηθώ. Εκείνες ακριβώς τις ημέρες – επειδή κάθε εγχείρηση είναι ένα περίεργο πράγμα που σε φοβίζει, εφόσον σε κοιμίζουν και σε «ανοίγουν» – είχα την εντύπωση ότι θα πεθάνω. Με αυτή τη μυρωδιά του θανάτου πήγε η σκέψη μου στην Καισαριανή και έγραψα αυτό το τραγούδι».

Το τραγούδι»Ένα Σαββατόβραδο στην Καισαριανή» τραγουδήθηκε πρώτη φορά από τον Γρηγόρη Μπιθικώτση, αλλά στη συνέχεια ηχογραφήθηκε και από άλλους. Στους δίσκους αυτούς ακούγονται μόνο τα 2 πρώτα κουπλέ και το ρεφραίν. Υπάρχουν όμως και άλλα 2 κουπλέ τα οποία δεν ακούγονται σε καμία από τις ηχογραφήσεις. Με πλήρεις στίχους για πρώτη φορά, το «ένα Σαββατόβραδο στην Καισαριανή», ακούστηκε από το Γιώργο Νταλάρα στο Μέγαρο Μουσικής, σε δύο συναυλίες -αφιέρωμα στον ποιητικό λόγο του Λευτέρη Παπαδόπουλου- που έγιναν στις 1 και 2 Ιουνίου του 2006. Ακολουθούν, οι πλήρεις στίχοι του Λευτέρη Παπαδόπουλου, αντί για στεφάνι για εκείνη την ματωμένη πρωτομαγιά του 1944:

Tο απομεσήμερο έμοιαζε να στέκει
σαν αμάξι γέρικο στην ανηφοριά
Kάθ’ απομεσήμερο στο κρυφό μας στέκι
πίσω απ’ το μαγέρικο του Δεληβοριά.

Όλα μοιάζαν ουρανός
και ψωμί σπιτίσιο
Όλα μοιάζαν ουρανός
και γλυκό, γλυκό ψωμί.

Tάχα τι να ζήλεψαν στα χλωμά σου μάτια
που ’γιωμαν τ’ απόβραδο γλύκα πρωινή,
κι ήρθαν και βασίλεψαν τα βαθιά σου μάτια
κάποιο Σαββατόβραδο στην Kαισαριανή.

Κι όλα γίναν κεραυνός
πελαγίσια αρμύρα
Κι όλα γίναν κεραυνός
και πικρό, πικρό ψωμί.

Γνώριζες τα βήματα ξέκρινα τους ήχους
και μπογιές ‘τοιμάζαμε με σβηστή φωνή.
Τις βραδυές συνθήματα γράφαμε στους τοίχους
πέφταμε και κράζαμε «κάτω οι Γερμανοί».

Κι όλα ήταν ουρανός
και ψωμί σπιτίσιο.
Κι όλα ήταν ουρανός
και γλυκό ψωμί.

Σου ’δινα τα χρώματα, μου ’δινες τους τόνους
και φωτιές ανάβαμε με σβηστή φωνή
κάθε απομεσήμερο τρέχαμε στους δρόμους
τρέχαμε και γράφαμε «Έξω οι Γερμανοί».

Με πλήρεις στίχους θα ακούσουμε το τραγούδι από τα παιδιά του Μουσικού Σχολείου Βόλου στο παρακάτω βίντεο, που είναι απόσπασμα από τηλεοπτική εκπομπή της ΝΕΤ.

To post αυτό έχει δημοσιευτεί για πρώτη φορά στο blog την Πρωτομαγιά του 2007.
Η σημερινή εμπλουτισμένη αναδημοσίευση αφιερώνεται στη μνήμη του Απόστολου Σάντα, του αγωνιστή που  μαζί με τον Μανώλη Γλέζο κατέβασαν τη γερμανική ναζιστική σημαία από την Ακρόπολη,τη νύχτα της 30ης προς 31η Μαΐου 1941.
Ο Απ. Σάντας άφησε την τελευταία του πνοή σήμερα σε ηλικία 89 χρονών.
Καλό ταξίδι σύντροφε.

13 σχόλια leave one →
  1. 01/05/2011 12:13 πμ

    Καλοστρατιά του…
    και Καλό Μήνα

    (υπέροχος, ξανά)

  2. 01/05/2011 4:34 πμ

    @νατασσΆκι πότε πρόλαβες πάλι εσύ;;;;😆

    Μια ιστορία που αρέσει να λέει ο Μανώλης Γλέζος είναι αυτή με τον πιτσιρικά που περιμένει στον τοίχο της Καισαριανής την εκτέλεση του. Είναι μικρός σε ηλικία και κοντός σε σχέση με τους άλλους και φοβάται μην δεν τον πετύχουν οι σφαίρες του εκτελεστικού αποσπάσματος. Έτσι, σηκώνεται στις μύτες των ποδιών του.

    Εμείς, σήμερα δεν μπορούμε να κατανοήσουμε τέτοιες αποφάσεις. Θέλει το κατάλληλο «ιστορικό πλαίσιο» για να σε κάνει να νοιώσεις αντίστοιχα.

  3. 01/05/2011 7:43 πμ

    Καλή Κόκκινη (Κατακόκκινη θα έλεγα) Πρωτομαγιά !

    Μ΄Αγώνες, Συνεχίζουμε …

  4. 01/05/2011 2:52 μμ

    Toυ αξίζει του Απόστολου Σάντα μια αναφορά και όλη η τιμή. Πάντα ήταν λίγο πιο πίσω στην προβολή ενώ αυτό που πρόσφερε η πράξη να κατεβάσει τη ναζίστικη σημαία παρέα με τον Γλέζο ήταν πολύ σημαντικό για το ηθικό όλων των Ελλήνων και όχι μόνο δείγμα θάρρους και αυταπάρνησης για εκείνους. Καλό του ταξίδι. Μπράβο και σε σένα Νατάσσα μας για το πανέμορφο κείμενο..Αλλη Μέρα σήμερα.. Πρωτομαγιά.!

  5. 01/05/2011 7:59 μμ

    και πολλά συγχαρητήρια σε σένα Allou για την κατάθεση μνήμης.

  6. 01/05/2011 11:16 μμ

    Αργείς, αλλά γράφεις! Πάντα τέτοια αρχιμάστορα. Η Μισιρλού έχει μια στασιμότητα. Αναμένω να γίνουν 300 για να ολοκληρώσουμε τον τόμο, να δώσουμε κι ένα συλλεκτικό κομμάτι στο Kanali που του το χρωστάμε.

  7. φεγγαρενια permalink
    01/05/2011 11:48 μμ

    Τα σέβη μου…

  8. 01/05/2011 11:50 μμ

    …την οποία θα παραλάβω σε σεμνή τελετή στο Σύνταγμα. θα είναι η …παράδοση συλλογής του αιώνα.

    Καλό μήνα

  9. 02/05/2011 8:16 πμ

    Καλημέρα, Καλή Βδομάδα !

  10. 03/05/2011 11:46 μμ

    Καλό μήνα σε όλους… Όσο καλός μπορεί να είναι δηλαδή.
    Το ’11 έβγαλε πολυβόλο και θερίζει… Βάλθηκε να μας αφήσει φτωχότερους σε πολιτισμό και σύμβολα.
    Πάει και ο Θανάσης Βέγγος σήμερα.

  11. 04/05/2011 12:15 πμ

    Μπράβο
    Αλλού, για όλη την παράθεση, ιστορίας, εικόνων, μουσικής……..για να έχουμε μνήμες, άρα και μέλλον………αφού χάνονται οι προσωπικότητες-μνημεία πια…….

  12. 04/05/2011 9:38 πμ

    Καλο μηνα Αλλουφαν!

  13. 04/05/2011 9:29 μμ

    Ευχαριστώ για τα καλά λόγια…
    Καλό μήνα…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • θέι θάμθιγκ

  • ΠΡΟΣΟΧΗ!

  • ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΥΠΕΡΠΕΡΑΝ

  • Monkey Business

  • The Big Store

  • Από 06/01/2007 μέχρι τώρα

  • This blog is under copyleft… All wrongs reversed

  • Πληκτρολογήστε το email σας για να ακολουθήσετε αυτό το blog και να λαμβάνετε ειδοποιήσεις για νέες δημοσιεύσεις μέσω email.

    Μαζί με 7.591 ακόμα followers

  • Απριλίου 2011
    Δ T Τ T Π S S
    « Mar   May »
     123
    45678910
    11121314151617
    18192021222324
    252627282930  
  • Αρέσει σε %d bloggers: