Skip to content

Κατ’ αγριγιαθρώπ’ μας φέραν…

28/11/2007

O Δημήτρης Σαραντάκος θυμάται και τραγουδάει(Μέρος 2o)

Πάνω στην όμορφη Λέσβου
δεν έχει πια Γερμανοί
ήρθανε τώρα οι εγγλέζοι
παίζουν το ίδιο βιολί.
Αντριωμένα ανταρτάκια
εργάτες της ελεφτεριάς
διώξαν τα μαύρα κοράκια
απ’ τα σπλάχνα της δόλιας γενιάς

Θάνατος στα σκυλιά
ζήτω η ελεφτεριά
η δοξασμένη μας Ελλάδα
Κάτω ο φασισμός
νέος πολιτισμός
βγαίνει απ’ τα σπλάχνα μας παιδιά
η ΕΠΟΝ

Νέα ζωή ανατέλλει
φωτίζεται η νυχτιά
ας έρθει εδώ όποιος θέλει
για να μη ζήσει σκλαβιά

Οι όμορφες βουνοπλαγιές μας
θα μας δεχτούνε με χαρά
θα ανοίξουνε οι αγκαλιές μας
ελάτε όλοι παιδιά
στα βουνά.

Το τραγούδι αυτό το δανείστηκαν οι Μυτιληνιοί από το Πήλιο και οι στίχοι της πρωτότυπης εκτέλεσης λένε:

Πάνω στο όμορφο Πήλιο
δε ζούνε πια γερμανοί
δε μας σκοτίζει τον ήλιο
μαυρίλα φασιστική.

Εμείς όμως βρισκόμαστε στην «όμορφη Λέσβου» και το τραγούδι μας εισάγει μελωδικά στο δεύτερο μέρος της αφήγησης. Ας δούμε όμως, πώς θυμάται ο ίδιος ο Δημήτρης Σαραντάκος την απόπειρα απόβασης των Άγγλων, εκείνο το Δεκέμβρη του 1944 :

Την προπαραμονή των Χριστουγέννων του 1944 είχα περάσει από την Τράπεζα και με τον πατέρα μου πήγαμε στην αγορά για ψώνια. Ήταν γύρω στις 10 το πρωί και αντιληφθήκαμε κόσμο να τρέχει προς το λιμάνι. Ακολουθήσαμε κι εμείς και τότε είδαμε πως έξω από το λιμάνι είχαν έρθει 4 αγγλικά πολεμικά και 7 μεγάλα μεταγωγικά, από ένα από τα οποία προερχόταν μια ατμάκατος γεμάτη με ινδούς στρατιώτες, που κατευθυνόταν στο μέσα λιμάνι. Μη ξεχνάτε, πως εκείνες τις ημέρες στην Αθήνα μαίνονταν οι μάχες μεταξύ του ΕΛΑΣ και των Άγγλων.

Ήταν η πρώτη απόπειρά τους να αποβιβάσουν στρατό στη Μυτιλήνη, η οποία, σημειωτέον, μαζί με τη Σάμο ήταν τα μόνα νησιά του Αιγαίου που βρίσκονταν σταθερά κάτω από τον έλεγχο του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Από την Απελευθέρωση και μετά στο νησί υπήρχε κάποια δυαδική εξουσία. Από τη μια υπήρχε η εξουσία του ΕΑΜ, με δικιά της Τοπική Αυτοδιοίκηση, Νομάρχη, Πολιτοφυλακή και το 22ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ. Από την άλλη υπήρχε η Συμμαχική Αποστολή από καμιά δεκαριά αξιωματικούς (όλους Άγγλους), η (ελληνική) Ναυτική Διοίκησις Αιγαίου, με τον πλοίαρχο Μίλτωνα Ιατρίδη (αυτόν του «Παπανικολή»), ένα άγημα ναυτών και το αντιτορπιλικό «Αετός», που ήταν αραγμένο στο μέσα λιμάνι και μία διμοιρία Ιερολοχιτών. Όλοι αυτοί όμως δεν είχαν καμιάν ουσιαστική δύναμη, αλλά σε συνεργασία με τους ντόπιους αντιδραστικούς βυσσοδομούσαν κατά της εαμικής εξουσίας.
Με την αποβίβαση των ινδικών στρατευμάτων θα αποχτούσαν τη δύναμη που δεν είχαν και θα ανέτρεπαν την εαμοκρατία, όπως είχαν κάνει, από τον Σεπτέμβρη ήδη, στη Χίο, τη Λήμνο και τις Κυκλάδες. Η ηγεσία του ΕΑΜ ήταν ενήμερη για τις προθέσεις των Άγγλων, γιατί από την προηγούμενη βδομάδα η Συμμαχική Αποστολή στη Μυτιλήνη είχε συγκεντρώσει στα Μπλόκια (τον προσφορότερο χώρο αποβίβασης – εκεί που σήμερα αράζουν τα φερυ-μπωτ), όλα τα φορτηγά αυτοκίνητα της Ούνρα, που είχαν έρθει με την απελευθέρωση στο νησί για τη μεταφορά στα χωριά της συμμαχικής βοήθειας.
Η απόπειρα αποκρούστηκε αμέσως από εκατοντάδες πολίτες, που με φωνές, σπρωξιές, μπαστουνιές και ομπρελιές (ψιλόβρεχε), εμπόδισαν τους ινδούς να πατήσουν καν το πόδι τους στο μουράγιο. Θυμάμαι τον πατέρα μου, κραδαίνοντας την ομπρέλα του να πρωτοστατεί στην απώθηση.
Αμέσως άρχισαν να χτυπάνε οι καμπάνες όλων των εκκλησιών και σε όλες τις γειτονιές βγήκαν συνεργεία της ΕΠΟΝ και με χωνιά ξεσήκωσαν τον κόσμο. Σε λίγο είχαν συγκεντρωθεί χιλιάδες στα Μπλόκια.

Με τον πατέρα μου δε γυρίσαμε στο σπίτι (άλλωστε δεν είχαμε προλάβει να ψωνίσουμε τίποτα) αλλά πήγαμε στα γραφεία των οργανώσεων. Ο πατέρας μου έβαλε σε λειτουργία τον «Ραδιοφωνικό Σταθμό ΕΑΜ Λέσβου», που είχε φτιάσει σχεδόν μόνος του και άρχισε να εκπέμπει. Εμένα με στείλανε, με τα πόδια φυσικά, στη Μόρια, να δώσω σχετικό μήνυμα στην τοπική οργάνωση, γιατί δεν υπήρχε τηλέφωνο στο χωριό. Άλλους συνομήλικους μου (εμείς οι μαθητές βλέπεις είχαμε διακοπές) τους έστειλαν σε άλλα κοντινά χωριά.
Από το απόγεμα άρχισαν να μπαίνουν στην πόλη τραγουδώντας, φάλαγγες χωρικών, αυτοσχέδια οπλισμένων. Συνεργεία επονιτών αναλάβαμε να πηγαίνουμε τις ομάδες των χωρικών σε σπίτια (αντιδραστικών κατά προτίμηση), όπου θα κοιμόντουσαν τη νύχτα. Μας είχαν εφοδιάσει με έγγραφη εξουσιοδότηση και σε ορισμένες περιπτώσεις μας συνόδευε και ένας πολιτοφύλακας. Δημιουργήθηκε επίσης υπηρεσία τροφοδοσίας όλου αυτού του πλήθους, από κοπέλες της ΕΠΟΝ.

Ως το πρωί της επομένης είχαν έρθει στην πόλη, χωρίς υπερβολή, 60.000 άνθρωποι. Τη νύχτα η Μυτιλήνη γέμισε οδοφράγματα, έτσι που θύμιζε το Παρίσι της εποχής των επαναστάσεων του 19ου αιώνα.
Από την πρώτη στιγμή επίσης άρχισαν ατέλειωτες διαπραγματεύσεις, μεταξύ της ηγεσίας του ΕΑΜ και των Άγγλων, που επέτρεψαν στους δικούς μας να κερδίσουν καιρό. Για λόγους τακτικής ο ΕΛΑΣ δεν εμφανίστηκε πουθενά, είχε όμως καταλάβει επίκαιρες θέσεις στο Κάστρο και σε οικοδομήματα που δεσπόζανε και ελέγχανε το χώρο αποβίβασης, ενώ τα φορτηγά που περίμεναν να φορτώσουν τους ινδούς αχρηστεύθηκαν, με την αφαίρεση των μπουζί από τις μηχανές τους.

Επί έξι ημέρες και έξι νύχτες μείναμε όλοι στα Μπλόκια και στις γύρω παραλίες, παρά το ψοφόκρυο που έκανε. Είχαμε ανάψει φωτιές για να ζεσταθούμε και με την παραμικρή κίνηση που παρατηρούσαμε στα πλοία, χτυπούσαν αμέσως τις καμπάνες και όσοι μένανε στα σπίτια κατέβαιναν αλαλάζοντας και κραδαίνοντας αυτοσχέδια όπλα στην παραλία. Γενικά επικρατούσε ατμόσφαιρα ενθουσιασμού και κεφιού, που το συντηρούσαν χορωδίες νεαρών, που γυρνούσαν και λέγανε επαναστατικά ή σατιρικά τραγούδια, καθώς και πολλοί (ο πατέρας μου μεταξύ των πρώτων, όταν δεν εξέπεμπε ο σταθμός), που ανεβασμένοι στα Μπλόκια ή στα οδοφράγματα απαγγέλναν φλογερά ποιήματα.

Τελικά οι Άγγλοι υποχώρησαν και φύγανε από το νησί. Αυτή η αναίμακτη νίκη γιορτάστηκε με τρικούβερτο παλλαϊκό γλέντι. Θυμάμαι μια ομάδα από Αγιασώτες, που είχαν καταλύσει στο κτίριο της Λέσχης «Πρόοδος» – που ήταν τότε το προπύργιο της Αντίδρασης, να παρακολουθούν από το μπαλκόνι της τα παρελαύνοντα πλήθη φωνάζοντας «ζήτω η Λέσχη Πρόοδος».
Μετά την επιτυχή και αναίμακτη απόκρουση των Άγγλων στα Δεκεμβριανά έδωσαν και πήρανε τα σατιρικά τραγούδια. Θυμάμαι τώρα δύο. Το ένα είναι παράφραση του «Αντόνιο Βάργκας Χερέντια», από την ταινία «Κάρμεν» (σε στίχους πάλι του Αργύρη Αραβανόπουλου)


Κουρώνις, άσπρις γούνις
τσι μπιριδάκια
ήρταν να μας σκλαβώσιν,
τ’ βασλέ τσιράκια.
Μας φέραν τς Αραπάδις
κατσοί μπιλάδις,
για να μας ξιγιλάσιν
τσι να μας πιάσιν

Μα απ΄τ΄ Μυτιλήνι μας, έ ντου μασάτι.
Μα απ΄τ΄ Μυτιλήνι μας, έ ντου μασάτι.
Απού κει που σας φέραν, πίσου θα πάτι
Απού κει που σας φέραν, πίσου θα πάτι

Άκ΄σι του μια τσι καλά
χουρίς τιρτίπια πουλά
τσι κανίβαλι να φέριτι έδγιου
δεν ουφιλά.

Θα δείτι τσι θα σας έρτ νταμπλάς
Αρσιν΄τσοί τσι θηλ΄τσοί,
ούλη η Χώρα
θα κατιβούμι
ούλοι μας ΙΛΑΣ!

Το άλλο είναι σύνθεση ενός απλού Αγιασώτη, λαϊκού ποιητάρη, του Στρατή Ανεζίνου, στο σκοπό του γνωστού τραγουδιού «Βάρκα γιαλό»

Κατ΄ αγριγιαθρώπ΄ μας φέραν
– βάρκα γιαλό
κατ΄ αγριγιαθρώπ΄ μας φέραν
– βάρκα γιαλό
κατ΄ αγριγιαθρώπ΄ μας φέραν
θέλαν να τσ’ γυμνάσιν λέγαν
– ζουμ τριαλαριλα λο
– βάρκα γιαλό.

Θέλαν να μας ξιγιλάσιν
– βάρκα γιαλό
Θέλαν να μας ξιγιλάσιν
– βάρκα γιαλό
Θέλαν να μας ξιγιλάσιν
Τσι στουν ύπνου να μας πιάσιν
– ζουμ τριαλαριλα λο
– βάρκα γιαλό.

Σαν ισκώσαμι τς μαχαίρις
– βάρκα γιαλό
Σαν ισκώσαμι τς μαχαίρις
– βάρκα γιαλό
Σαν ισκώσαμι τς μαχαίρις,
Κάναν να σνιφέριν μέρις
– ζουμ τριαλαριλα λο
– βάρκα γιαλό.

Τς απ΄ντ΄ τριμούλα τς απ΄ του φόβου
– βάρκα γιαλό
Τς απ΄ντ΄ τριμούλα τς απ΄ του φόβου
– βάρκα γιαλό
Τς απ΄ντ΄ τριμούλα τς απ΄ του φόβου
Ρίξαν τουν «Αητό» στου μώλου
– ζουμ τριαλαριλα λο
– βάρκα γιαλό.

Τσι γι Αντίδρας΄ στου χουργιό μας
– βάρκα γιαλό
τσι γι Αντίδρας΄ στου χουργιό μας
– βάρκα γιαλό
τσι γι Αντίδρας΄ στου χουργιό μας
θε να σκάσ’ απ του γυρσμό μας
– ζουμ τριαλαριλα λο
– βάρκα γιαλό.

Εδώ τελειώνει το ταξίδι μας.
Ταξιδέψαμε σε μια εποχή, που το τραγούδι εκτός από μέσο έκφρασης, εκτόνωσης και διασκέδασης, ήταν όπλο στα χείλη του λαού.
Ταξιδέψαμε στο τότε, που οι άνθρωποι δεν τραγουδούσαν για να ξεχωρίσουν απ’ τον κόσμο, αλλά τραγουδούσαν για να σμίξουνε τον κόσμο.
Γυρίζοντας στο σήμερα απ΄το ταξίδι αυτό, ας κρατήσουμε στις αποσκευές μας έννοιες όπως «τραγούδι, ομοψυχία, περηφάνια, λεβεντιά,αξιοπρέπεια, λαός, αντίσταση, λευτεριά». Και μόνο που τις συλλαβίζουμε, κέρδος έχουμε.
————————————

Οι φωτογραφίες στο ποστ αυτό προέρχονται από την ιστοσελίδα vrahokipos.net ,
όπου μπορείτε να διαβάσετε περισσότερες πληροφορίες για την απόπειρα απόβασης των Άγγλων στη Μυτιλήνη, το Δεκέμβρη του 1944.

18 σχόλια leave one →
  1. 28/11/2007 1:57 μμ

    περίμενα να το διαβάσω αφού το είχες προαναγγείλει και δε πήγε τζάμπα η αναμονή. Πολύ καλό.

  2. 28/11/2007 3:21 μμ

    πολύ ενδιαφέρον ΑΦΜ. Πολύ ενδιαφέρον.

    χωρίς να θέλω να φανώ απαιτητική, έχετε μήπως αντίστοιχα αποσπάσματα και για άλλες περιοχές; ίσως εκείνες που δεν ήταν και τόσο διάσημες ως «κόκκινες», να παρουσίαζαν ενδιαφέρον.

  3. 28/11/2007 7:48 μμ

    …ας κρατήσουμε στις αποσκευές μας έννοιες όπως “τραγούδι, ομοψυχία, περηφάνια, λεβεντιά,αξιοπρέπεια, λαός, αντίσταση, λευτεριά”. Και μόνο που τις συλλαβίζουμε, κέρδος έχουμε.
    ———————————————————

    Nαι – κι ευχαριστούμε.. και θα ευχόμουν να μπορούν και οι επόμενες γενιές να λένε κάτι ανάλογο για μας…

    Τον σεβασμό μου στον κ. Σαραντάκο που τα έζησε και τα τραγούδησε και τα διηγήθηκε τόσο» ζωντανά» – στ’ αλήθεια σαν ταξίδι ήταν – και σε σας που τα καταγράψατε και τα παρουσιάσατε τόσο καλά. Και θα συμφωνήσω με την Кроткая – θα είχε ενδιαφέρον να βλέπαμε διηγήσεις – αναμνήσεις για την ίδια ιστορική περίοδο και από άλλες περιοχές – ανεξάρτητα αν είναι «κόκκινες» ή όχι.

  4. 29/11/2007 1:41 πμ

    exaireton. kourastika ligo alla axize. einai kai arga…

  5. 29/11/2007 4:07 μμ

    Δεν έχω να πω κάτι για τα παραπάνω…απλά…μπράβο για χτες😉

  6. 30/11/2007 12:14 μμ

    Να ευχαριστήσω κι εγώ με την σειρά μου, τους πατέρα και υιό, Δημήτρη και Νίκο Σαραντάκο, που εμπιστεύτηκαν τις μνήμες και το υλικό στις «Βόλτες στη Μπλογκοσλοβακία «…
    Να ευχαριστήσω επίσης και όλους εσάς που συνταξιδέψατε μαζί μου.🙂

  7. 30/11/2007 1:11 μμ

    .. και να συμπληρώσω ότι το τελευταίο βιβλίο του Νίκου Σαραντάκου για τη γλώσσα, προσφέρει πλήθος επιχειρημάτων για να αντιμετωπιστούν οι διάφοροι «βαρεμένοι σάϊκο»!!!!

    Μ-π

  8. 30/11/2007 3:21 μμ

    Το βιβλίο του Νίκου είναι περιβόλι! Με μαργαρίτες πολλές…

  9. 01/12/2007 2:28 μμ

    Σκύλε, τελευταία συμφωνούμε σε πολλά… και αρχίζω να ανησυχώ
    (για σένα… για το καλό σου όνομα!)🙂

    Μ-π

  10. 02/09/2008 5:32 μμ

    Επί έξι μέρες κι έξι νύχτες στα μπλόκια
    και τώρα;

    και κείνοι οι δούλιοι οι Ινδοί

    Α ρε κοινωνία που τον παι
    άιντε σαν σκυλί του καναπέ

    κι εγώ μέσα, ζώο κοινωνικό και γω, καναπεδιασμένο

    Πολλά μπράβο και μιαν υπόκλιση καρδιακή, αφεντικό (καλά… καλά μη φωνάζεις🙂 ) και σε σένα και στο Δημήτρη και στο Νίκο που ρίχνιτι πρους την γην κομματ του βλέμμα ς

    άι να δγιούμι σ τς ικλουγές πότι θα μας βρουν απών

  11. nikos permalink
    13/08/2009 8:43 μμ

    δεν ανοιγουν καποια λινκ για να ακούσω αυτά τα καταπληκτικά τραγούδια για την αποβαση των αγγλων στη μυτηλίνη και εχω από καιρό την επιθυμία να τα βρω (πιστευα ότι έχουν χαθεί…)
    κανω κατι λαθος; η έχουν κατεβεί για καποιο λόγο;
    Σε χαιρετώ.

  12. 30/08/2009 1:33 μμ

    @ Νίκο: Διορθώθηκαν όλα τα mp3 και μπορείς να τα ακούσεις με την ησυχία σου.🙂
    Eυχαριστώ και πάλι για την επισήμανση

Trackbacks

  1. μνήμη 3ης δεκέμβρη 1944 « ΜαυροΧαλι
  2. Οι περιπέτειες της Κάρμεν στην Ελλάδα και άλλες ιστορίες « Allu Fun Marx: Βόλτες στην Blogoslovakia
  3. Οι περιπέτειες της Κάρμεν στην Ελλάδα και άλλες ιστορίες (ξανά) « Allu Fun Marx: Αριστερά …στη Blogoslovakia
  4. Χριστούγεννα 1944, Μυτιλήνη « Το Φιστίκι
  5. Μνήμη 3ης δεκέμβρη 1944 | Σπασμένο παράθυρο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

  • θέι θάμθιγκ

  • ΠΡΟΣΟΧΗ!

  • ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΥΠΕΡΠΕΡΑΝ

  • Monkey Business

  • The Big Store

  • Από 06/01/2007 μέχρι τώρα

  • This blog is under copyleft… All wrongs reversed

  • Πληκτρολογήστε το email σας για να ακολουθήσετε αυτό το blog και να λαμβάνετε ειδοποιήσεις για νέες δημοσιεύσεις μέσω email.

    Μαζί με 7.591 ακόμα followers

  • Νοεμβρίου 2007
    Δ T Τ T Π S S
    « Οκτ.   Δεκ. »
     1234
    567891011
    12131415161718
    19202122232425
    2627282930  
  • Αρέσει σε %d bloggers: